Nguyễn Thị Thứ
Trong dòng chảy trầm tích hào hùng của lịch sử dân tộc Việt Nam, có những tượng đài chiến công không chỉ được tạc nên bằng súng đạn nơi chiến trường khói lửa, mà còn được dệt bằng sự hy sinh thầm lặng, xé lòng nơi gian bếp, hiên nhà của những người Mẹ. Trên mảnh đất Quảng Nam - Đà Nẵng "trung dũng kiên cường", mỗi tấc đất đều thấm đượm máu và nước mắt. Và khi nhắc đến khúc tráng ca tuổi trẻ tại Gò Bà Triên bên dòng Bàn Thạch lịch sử, người ta lại nghẹn ngào nhớ về một biểu tượng vĩ đại của lòng yêu nước và sức chịu đựng vô hạn của người phụ nữ Việt Nam: Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ.
Cuộc đời Mẹ Nguyễn Thị Thứ (1904 – 2010), người con ưu tú của vùng đất Điện Thắng, là một bản trường ca đau thương nhưng đầy kiêu hãnh, lay động đến tâm can của muôn thế hệ. Người mẹ ấy đã gánh chịu một định mệnh quá đỗi nghiệt ngã khi chín lần nhận giấy báo tử của chín người con trai, rồi đến người con rể và hai khúc ruột cháu ngoại cũng mãi mãi nằm lại nơi lòng đất mẹ. Nỗi đau "người đầu bạc tiễn kẻ đầu xanh" đã lặp lại đến mười hai lần trong cuộc đời Mẹ. Có những năm tháng đen tối của chiến tranh, tai ương ập đến dồn dập, những người con hiền lành của Mẹ cứ lần lượt ra đi theo tiếng gọi của Tổ quốc, để lại những khoảng trống hoác trong lòng người mẹ già.
Thế nhưng, đằng sau đôi mắt đã mờ đục vì khóc thương con, đằng sau bờ vai gầy guộc chao nghiêng trước giông bão cuộc đời lại là một tinh thần thép, một ý chí kiên trung bất khuất. Dưới chân bàn thờ nghi ngút khói hương, giữa vùng địch hậu kìm kẹp đáng sợ, Mẹ Thứ vẫn âm thầm đào năm hầm bí mật ngay trong vườn nhà để nuôi giấu cán bộ, tiếp tế lương thực, làm tai mắt cho quân giải phóng. Mỗi chuyến đò qua vùng sông nước Bàn Thạch, mỗi dải đất như Gò Bà Triên năm ấy đều in dấu những bước chân tiễn đưa thầm lặng của Mẹ, là nơi chứng kiến những người con tuổi đôi mươi hừng hực chí khí lên đường chiến đấu và anh dũng ngã xuống để giữ lấy màu xanh cho quê hương.
Hình ảnh Mẹ Thứ không còn là câu chuyện của một cá nhân, mà đã trở thành hiện thân thiêng liêng cho hàng triệu người phụ nữ Việt Nam mang phẩm chất "Anh hùng, Bất khuất, Trung hậu, Đảm đang". Bức tranh người mẹ già ngồi lặng lẽ bên mâm cơm với những chiếc bát trống không, hướng đôi mắt khắc khoải ra khoảng sân vắng để chờ đợi những đứa con không bao giờ trở về nữa, đã trở thành biểu tượng nghệ thuật lay động trái tim nhân loại. Đó là câu trả lời rõ ràng nhất cho giá trị của độc lập, tự do. Giá trị ấy không chỉ được đo bằng máu xương của người chiến sĩ ngoài mặt trận, mà còn được trả bằng cả dòng nước mắt lặn vào trong, bằng sự cô độc đến tận cùng của những người mẹ ở hậu phương.
Ngày nay, Quần thể tượng đài Mẹ Việt Nam Anh hùng tại Núi Cấm được xây dựng dựa trên nguyên mẫu của Mẹ Nguyễn Thị Thứ như một lời tri ân, một sự khắc cốt ghi tâm của thế hệ hôm nay trước những hy sinh vô bờ bến của thế hệ đi trước. Sóng nước dòng Bàn Thạch vẫn chảy, Gò Bà Triên nay đã bình yên trong màu xanh của sự sống mới, nhưng ký ức về một thời hoa lửa và bóng dáng vĩ đại của Mẹ thì còn mãi với thời gian.
Là một học sinh đang ngồi trên ghế nhà trường, mang trong mình dòng máu tự hào của người con đất Quảng Nam - Đà Nẵng, em tự dặn lòng phải sống, học tập và cống hiến sao cho xứng đáng với sự hy sinh cao cả ấy. Khúc tráng ca tại Gò Bà Triên và cuộc đời của Mẹ Thứ sẽ mãi là ngọn đuốc soi đường, thôi thúc bước chân của tuổi trẻ hôm nay nỗ lực rèn đức, luyện tài, tiếp nối ngọn lửa yêu nước để xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh, xứng đáng với những gì mà thế hệ cha anh đã đánh đổi bằng cả mạng sống.
