NGUYỄN THỊ THỨ

Nguyễn Thị Thứ là một trong những biểu tượng tiêu biểu của lòng kiên cường, sự hy sinh và tình mẫu tử thiêng liêng của đất nước Việt Nam. Trong những năm tháng chiến tranh đầy thử thách, bà đã gắn bó cuộc đời mình với trách nhiệm nuôi dưỡng và chăm sóc những người con của quê hương, đồng thời đứng vững trước mọi hiểm nguy để bảo vệ tương lai cho thế hệ trẻ.Theo nhiều người dân ở xã Điện Thắng Trung vẫn nhớ từng chi tiết về gia đình mẹ Thứ. Vợ chồng mẹ cùng con gái đầu bám trụ xóm làng, vừa sản xuất, vừa đào hầm nuôi giấu cán bộ. Hằng đêm, mẹ để ngọn đèn sáng bên bàn thờ làm ám hiệu an toàn cho cán bộ, du kích đi về hoạt động.

Vườn nhà mẹ rộng, có 5 căn hầm bí mật. Quanh vườn có nhiều cây xanh và cỏ, nuôi nhiều bò để ngụy trang. Lúc an toàn, mẹ Thứ và các con mở hé cửa hầm để mọi người dễ thở và khi có động thì lại giả vờ trông coi bò để chỉnh sửa, ngụy trang lại miệng hầm. Hàng trăm cán bộ, bộ đội, du kích được gia đình mẹ Thứ chở che, chăm sóc...

Nuôi con cháu trong cảnh lận đận, đói nghèo nhưng khi Tổ quốc cần, mẹ Thứ động viên, tiễn các con ra chiến trường. Mẹ Thứ có 12 người con (11 trai và 1 gái) thì 9 con trai hy sinh. Con đầu và cũng là con gái duy nhất - bà Lê Thị Trị là thương binh, cũng được trao tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng (VNAH) khi có chồng và 2 con gái là liệt sĩ. Như vậy gia đình mẹ Thứ có 12 liệt sĩ.

Ngày 18-6-1948, anh Lê Tự Xuyến - chiến sĩ giao liên bị Pháp bắn tại đầu làng. Nửa tháng sau, ngày 5-10-1948, con trai Lê Tự Hàn Anh hy sinh khi làm nhiệm vụ tải thương. 10 ngày sau, con trai Lê Tự Hàn Em ngã xuống trong trận chống càn. Con trai Lê Tự Lem tròn 20 tuổi hy sinh trong lúc chiến đấu ở huyện nhà vào tháng 4-1954. Trong vòng 6 năm, mẹ Thứ mất 5 người con, đau thương dồn dập nhưng cứ khi con trưởng thành, mẹ lại động viên, tiễn con ra chiến trường.

Tháng 9-1966, con trai Lê Tự Nự hy sinh. Năm 1972, anh Lê Tự Mười và anh Lê Tự Trịnh hy sinh. Năm 1974, anh Lê Tự Thịnh - Ðại đội trưởng bộ đội ở huyện Duy Xuyên hy sinh trong lần chỉ huy đơn vị đánh

đồn giặc. Con trai cả Lê Tự Chuyển - chiến sĩ biệt động Sài Gòn hy sinh vào 9 giờ ngày 30-4-1975 ngay trên cầu Rạch Chiếc ở cửa ngõ vào Sài Gòn, chỉ trước vài giờ đất nước thống nhất.Con rể của mẹ là Ngô Tường (chồng của mẹ VNAH Lê Thị Trị) tham cách mạng từ thời chống Pháp, bị giặc Mỹ bắt năm 1956, bị tra tấn cho đến lúc tử vong, được công nhận là liệt sĩ. Mẹ Thứ còn 2 cháu ngoại (con gái của mẹ Trị) là Ngô Thị Điểu bị giặc Mỹ bắt tra hỏi, hy sinh tháng 8-1970 và Ngô Thị Cúc hy sinh trong lần công tác vào vùng địch hậu năm 1973.Năm 80 tuổi, mẹ Thứ mù đôi mắt, sống với con gái ở quê nhà sau đó chuyển ra Đà Nẵng sống cùng con út Lê Tự Tân cho đến khi mất ở tuổi 106 vào ngày 10-12-2010.

Ngày 17-12-1994, Chủ tịch nước Lê Đức Anh ký quyết định tặng và truy tặng danh hiệu Bà mẹ VNAH đợt đầu tiên cho 19.879 bà mẹ, trong đó có mẹ Thứ. Trân trọng với những gì các Bà mẹ VNAH đã cống hiến cho Tổ quốc, cho nhân dân, năm 2004, Đảng và Nhà đồng ý xây dựng quần thể tượng đài Bà mẹ VNAH. Ngày 27-7-2009, công trình được khởi công tại núi Cấm (thôn Phú Thạnh, xã Tam Phú, TP.Tam Kỳ, Quảng Nam) rộng 150.000m2 (15ha); hoàn thành ngày 24-3-2015. Đây là tượng đài Bà mẹ VNAH lớn nhất nước.

Nguyễn Thị Thứ có đời sống giản dị nhưng chứa đầy ý chí kiên cường. Bà sinh ra và lớn lên trong một gia đình truyền thống, nơi mà tác phong sống và cách nghĩ về nghĩa vụ với tổ quốc được nuôi dưỡng từ nhỏ. Trong bối cảnh đất nước còn đang chìm trong lửa đạn, bà không chỉ làm người mẹ hằng ngày chăm sóc con cái mà còn trở thành người mẹ của nhiều mảnh đời bất hạnh khác, sẵn sàng đùm bọc và che chở cho những người trẻ đang lạc lõng giữa bão giông chiến tranh. Ông bà, bố mẹ, và người thân xung quanh bà đều nhận thấy ở bà một tấm lòng bao dung, thấu hiểu và một ý chí sắt đá quyết không khuất phục trước nghịch cảnh.

Sự mất mát, hy sinh của gia đình mẹ Thứ không có bút mực nào diễn tả hết. Nhiều cựu lãnh đạo, cán bộ vẫn còn kể câu chuyện, vào năm 1998 khi một đoàn khách nước ngoài về thăm mẹ Thứ, một nhà báo, cựu chiến binh người Hàn Quốc đã hỏi mẹ: “Thưa bà, với quan niệm người Á Đông, con cái là phúc lộc, là tài sản. Khi người con thứ tư, thứ năm tử trận, tại sao bà vẫn tiếp tục động viên những người con khác ra mặt trận”? .Mẹ Thứ điềm tĩnh trả lời: “Ở nước tôi, Cụ Hồ đã dạy là “Không có gì quý hơn độc lập tự do” nên cứ là người Việt Nam, trong đó có các con, các cháu tôi đều sẵn sàng chiến đấu, hy sinh để giành lấy độc lập, tự do. Nếu còn chiến tranh, các con tôi, rồi cháu tôi vẫn sẽ tiếp tục ra trận để giành độc lập, tự do, bình yên mà hôm nay chúng tôi đang hưởng”. Người cựu chiến binh Hàn Quốc sững người, rưng rưng nước mắt rồi thấp người xuống, cầm tay xin lỗi mẹ…

Dấu ấn của Nguyễn Thị Thứ còn hiện lên qua những gương mặt trẻ em, những câu chuyện kể về sự chăm sóc chu đáo và tình thương vô bờ. Có thể hình dung một cảnh bình dị nhưng đầy ý nghĩa: một bữa cơm giản đơn nhưng được chuẩn bị bằng tình yêu thương, ánh mắt chăm chú của bà dành cho những người nhỏ bé, và những lời dặn dò chân thành nhằm truyền cho các em tinh thần tự lập và ý thức về trách nhiệm. Những chi tiết như vậy gợi nhớ đến hình ảnh của một người mẹ cổ và hiện đại đồng thời: người vừa đảm bảo sự an toàn, vừa nuôi dưỡng ước mơ cho thế hệ sau. Đối với nhiều người Việt, bà là một hình mẫu của sự kiên định và ấm áp của gia đình – hai yếu tố quan trọng giúp giữ vững con người và cả đất nước trong những thời khắc tối tăm nhất.

Cái tên Nguyễn Thị Thứ cũng gắn với ý nghĩa của sự biết ơn và lòng kính trọng dành cho những người đã và đang đóng góp cho công cuộc giải phóng và bảo vệ đất nước. Trong thời đại mà nhiều người trẻ có thể ít quan tâm đến lịch sử và những hy sinh đã làm nên nền độc lập, câu chuyện về bà giúp nhắc nhở rằng sự độc lập, tự do và phúc lợi của thế hệ hôm nay đều đã từng có giá phải trả bằng mồ hôi, nước mắt và máu của biết bao thế hệ anh hùng. Từ những bài hát, bài thơ, cho đến các tác phẩm văn học và những tấm bia tưởng niệm, hình ảnh của bà luôn hiện lên như một lời nhắc nhở rằng tự do không tự đến mà phải được xây dựng bằng sự kiên cường và lòng nhân ái.Bà mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ là biểu tượng của lòng yêu nước, sự hy sinh to lớn trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước. Mẹ vĩ đại không chỉ vì Mẹ chịu đựng nỗi đau thầm lặng khi những người con thân yêu hy sinh vì độc lập tự do của Tổ quốc mà còn là sự dâng hiến cao cả cho lý tưởng cách mạng của toàn dân tộc.

Hình ảnh đau thương và anh hùng của Mẹ cũng làm rung động các nghệ sĩ, nhà điêu khắc, họa sĩ, nhạc sĩ, nhà văn, nhà thơ, nghệ sĩ nhiếp ảnh, nhà báo trong cả nước và để lại nhiều tác phẩm nghệ thuật có giá trị to lớn. Mẹ là nguyên mẫu của quần thể tượng đài Bà mẹ Việt Nam Anh hùng quốc gia được xây dựng tại núi Cấm, thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam. Đây là quần thể tượng đài vĩ đại nhất của thế kỷ 21 để lại cho muôn đời sau về tấm gương Bà mẹ Việt Nam anh hùng của một dân tộc anh hùng.

Trong đời sống hiện đại, dù chiến tranh đã lùi vào quá khứ, nhưng những bài học từ Nguyễn Thị Thứ vẫn còn nguyên giá trị. Đó là bài học về cách đối mặt với thử thách bằng sự đoàn kết, tương trợ và tinh thần vì cộng đồng. Đó là bài học về việc gìn giữ và truyền lại những giá trị đạo đức, như tình người, lòng biết ơn và sự tận tụy với gia đình và đất nước. Và hơn hết, đó là lời nhắc nhở rằng mỗi người, dù ở vị trí nào, đều có thể đóng góp vào sự bình yên và hạnh phúc của xã hội bằng những hành động trong sáng và bền bỉ nhất.

Kết lại, Nguyễn Thị Thứ không chỉ là một người mẹ Việt Nam anh hùng, mà còn là biểu tượng của một thế hệ biết đứng lên vì công lý và hạnh phúc của đồng bào. Bà đại diện cho sự gắn kết giữa truyền thống và hiện đại, giữa tình mẫu tử và trách nhiệm công dân, giữa lòng bao dung và ý chí kiên định. Những câu chuyện về bà vẫn được kể lại như một nguồn cảm hứng, giúp cho mỗi người Việt Nam có thể nhìn nhận lại giá trị của gia đình, của tổ quốc và của chính mình trong hành trình xây dựng một tương lai tươi sáng hơn. Trong từng lời kể, hình ảnh của bà hiện lên như một cánh chim bồ câu mang theo niềm tin, mang lại sự bình an và hy vọng cho mọi người, và như một nhắc nhở dịu dàng rằng sự tận tụy và tình thương gia đình luôn là nền tảng vững chắc cho mọi nỗ lực để làm cho xã hội trở nên tốt đẹp hơn.