Nguyễn Thị Thứ - Người Mẹ của những anh hùng
Những câu chuyện lịch sử là những tấm gương phản chiếu quá khứ khốc liệt nhất. Nhưng cũng chính tấm gương đó đã cho những thế hệ sau soi rõ những góc khuất đằng sau vẻ đẹp của hoà bình. Có những câu chuyện lịch sử không bắt đầu từ những trận chiến lớn hay những chiến thắng vang dội, mà bắt đầu từ một mái nhà, một người mẹ và những đứa con lần lượt ra đi. Chiến tranh đi qua nhưng những gì nó để lại không chỉ là sự mất mát, đau thương mà còn là một người mẹ mãi mãi mất đi những đứa con của mình. Trong chuỗi ngày đau thương đó, cuộc đời của Bà Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ là một câu chuyện đặc biệt. Mẹ là người đã hiến dâng gần như trọn vẹn gia đình mình cho Tổ quốc. Khi chín lần tiễn con ra trận là chín lần nhận về giấy báo tử, nổi đau xé lòng ấy không có từ ngữ nào có thể lột tả hết. Không chỉ thế, một người con rễ và hai cháu gái của Mẹ cũng đã hy sinh trong cuộc chiến tranh chống Pháp và chống Mỹ kéo dài từ năm 1948 đến ngày 30 tháng 04 năm 1975. Đến khi chiến tranh kết thúc, người ta chỉ thấy hình bóng người mẹ già ngồi bên mâm giỗ với chín cái chén cho chín người con thân yêu đã mãi mãi nằm lại nơi tiền tuyến xa xôi. Người Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ sinh năm 1904, tại xóm Rừng, thôn Thanh Quýt, xã Điện Thắng Trung, thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam (nay thuộc thành phố Đà Nẵng). Mẹ sinh ra trong hoàn cảnh đất nước nghèo khó. Sống trong một gia đình nông dân nghèo, đông con. Vì nhà đông anh em nên mẹ không được đi học mà phải phụ giúp việc đồng án từ rất sớm. Tuổi thơ của mẹ là những ngày chân trần trên đồng ruộng, những giọt mồ hôi ướt đẫm cho thấy sự cơ cực của một đời lao động lam lũ. Tuy nhiên Mẹ được lớn lên cùng với tinh thần quật cường, yêu nước của người con xứ Quảng. Năm 18 tuổi, Mẹ lập gia đình với cụ Lê Tự Trị, một người nông dân hiền lành chất phác nhưng mồ côi cả cha lẫn mẹ. Hai con người mộc mạc, cùng sự đồng cam cộng khổ đã gắn kết họ, bám trụ qua những năm tháng cơ cực. Đến năm 1924, Mẹ sinh người con gái đầu lòng là bà Lê Thị Trị, cũng là thương binh và được phong tặng danh hiệu Bà Mẹ Việt Nam Anh hùng khi chồng và hai người con gái của bà cũng đã ngã xuống. Trong suốt những năm sau đó, Mẹ Thứ tiếp tục trải qua nhiều lần sinh nở trong hoàn cảnh nghèo khó và nuôi dưỡng tổng cộng 12 người con trong đó là 11 trai và 1 gái, lớn lên đi theo tiếng gọi của Tổ quốc. Trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp năm 1945-1954, gia đình Mẹ cùng tham gia hoạt động cách mạng, xay lúa, giã gạo nuôi quân và nuôi giấu cán bộ trong những căn hầm bí mật tại vườn nhà. Khi đó mẹ cùng các con đào năm hầm trú ẩn dưới vườn nhà nơi được cỏ cây che lấp, phía trên mẹ nuôi một đàn bò để ngụy trang, khi có động tĩnh mẹ và con gái giả làm người chăn bò để dò thám và ngụy trang lại đường hầm. Hằng đêm, chiếc đèn dầu leo lắt trên gian thờ nhà mẹ cũng là một ám hiệu báo an toàn cho cán bộ, du kích đi về đêm. Mẹ dành cả cuộc đời để bảo vệ quê hương và nuôi dưỡng những đứa con của dân tộc. Nhưng chiến tranh cũng đã cướp đi những đứa con của Mẹ. Ngày 5 tháng 10 năm 1948, một tin dữ tìm đến gia đình Mẹ Thứ. Người con trai Lê Tự Hàn Anh đã hi sinh khi đang làm nhiệm vụ tại thương. Nỗi đau ấy đến khi vết thương của lần mất mát trước còn chưa kịp nguôi ngoai. Bởi chưa đầy bốn tháng từ ngày người con trai thứ hai của Mẹ là Lê Tự Xuyến đã hi sinh khi đang làm nhiệm vụ giao liên, ông mất ngày 18 tháng 6 năm 1948. Và đau đớn hơn khi chỉ 10 ngày sau khi Lê Tự Hàn Anh hi sinh, người em của ông là Lê Tự Hàn Em tiếp tục hi sinh trong một trận chống càn. Nỗi đau chồng chất nỗi đau khi phải liên tiếp nhận tin dữ của con. Những nấm mồ của các con trước đó còn chưa in dấu thời gian thì đến ngày 1 tháng 4 năm 1954 thêm một người con của Mẹ là Lê Tự Lem, khi ấy vừa tròn 20 tuổi và đang tham gia bộ đội huyện, đã hy sinh trong lúc chiến đấu với quân Pháp. Chỉ trong sáu năm Mẹ đã mất đi bốn người con trai. Nuốt nước mắt vào trong Mẹ vẫn giữ ý chí kiên cường của người mẹ nơi hậu phương. Không bao lâu sau khi kháng chiến chống Pháp kết thúc, chiến tranh lại tiếp tục bao trùm quê hương. Những người con khác của Mẹ tiếp tục tham gia cuộc kháng chiến chống Mỹ và lần lượt hy sinh từ năm 1966 đến năm 1974, trong đó có ông Lê Tự Nự, Lê Tự Mười, Lê Tự Trịnh và ông Lê Tự Thịnh. Ngày 30 tháng 4 năm 1975 người con trai cuối cùng trong chín người con của Mẹ là Lê Tự Chuyển đã hy sinh vào khoảng chín giờ sáng tại cầu Rạch Chiếc, cửa ngõ phía Đông Sài Gòn, khi đang làm nhiệm vụ. Ông ngã xuống chỉ vài giờ trước khi chiến tranh kết thúc. Khi đó Mẹ vẫn luôn giữ vững lòng tin "chín thằng, chắc chắn có một thằng về với tôi, chắc chắn thế", nhưng phép mầu đã không xảy đến với Mẹ. Sau chiến tranh Mẹ vẫn sống tại quê nhà. Con gái Lê Thị Trị là người trực tiếp chăm sóc, phụng dưỡng Mẹ trong những năm tháng cuối đời. Ngày 17 tháng 12 năm 1994, Mẹ Nguyễn Thị Thứ được chủ tịch nước Lê Đức Anh phong tặng danh hiệu Bà Mẹ Việt Nam Anh hùng. Và đến ngày 27 tháng 7 năm 2009, Quần thể tượng đài Bà Mẹ Việt Nam anh hùng được khởi công tại núi Cấm, Tam Kỳ, lấy nguyên mẫu hình ảnh Mẹ Nguyễn Thị Thứ. Đến ngày 10 tháng 12 năm 2010 mẹ qua đời, hưởng thọ 106 tuổi. Trở thành một nhân chứng lịch sử với những câu chuyện đầy mất mát, đau thương. Nhìn lại cuộc đời mẹ Nguyễn Thị Thứ, điều khiến người ta nhớ đến không chỉ là con số những người thân đã hy sinh, mà còn là biểu tượng của một người mẹ với nghị lực kiên cường và tình yêu mãnh liệt dành cho đất nước. Là một người mẹ yêu con và là người con dân yêu Tổ quốc, Mẹ đã dâng trọn sức mình cho Tổ quốc, cùng với những đứa con của Mẹ. Qua đó giúp thế hệ trẻ học hỏi và hiểu thêm về sự hy sinh của ông cha để đổi lấy nền độc lập cho đất nước. Biết quý trọng công ơn và học tập phấn đấu để đưa nước nhà ngày càng giàu mạnh nhưng những gì thế hệ trước đã mong cầu.
