Nguyễn Thị Thu – người nữ du kích đã dành cả thanh xuân để chèo lái con đò sinh tử

Nếu có một dòng sông nào chở nặng nhất những nỗi đau và niềm tự hào của dân tộc, đó hẳn là sông Thạch Hãn. Giữa "Mùa hè đỏ lửa" năm 1972, khi bom đạn cày nát từng tấc đất Thành cổ, có một người con gái tuổi 17 đã cùng cha chồng tương lai viết nên một huyền thoại thầm lặng trên mặt nước đục ngầu chảy xiết. Đó là bà Nguyễn Thị Thu – người nữ du kích đã dành cả thanh xuân để chèo lái con đò sinh tử.

Con đò độc mộc giữa "túi bom"

Năm 1972, Quảng Trị không có ranh giới giữa ngày và đêm, chỉ có ranh giới giữa sự sống và cái chết. Cô thiếu nữ Nguyễn Thị Thu khi ấy mới chỉ làm lễ dạm ngõ với người chiến sĩ Nguyễn Câu. Chưa kịp mặc áo cô dâu, người yêu lên đường vào Nam, bà Thu ở lại cùng bố chồng là cụ Nguyễn Con – một ngư dân nghèo – bám trụ bên bến sông để đưa bộ đội vào Thành cổ.

Chiếc đò nhỏ của cha con cụ Con trở thành "mạch máu" duy nhất kết nối hậu phương với chiến trường rực lửa. Ban ngày, máy bay địch quần thảo như diều hâu, bà Thu phải ẩn mình trong bụi rậm. Đêm đến, khi bóng tối phủ xuống dòng sông, con đò bắt đầu những hành trình cảm tử. Trong ánh chớp giật của bom đạn, bà nhìn thấy gương mặt những người lính còn rất trẻ, đa phần là sinh viên Hà Nội vừa rời ghế nhà trường.

"Tôi đưa hàng ngàn chiến sĩ qua sông, nhưng nỗi đau lớn nhất đời tôi là thấy họ đi mà chẳng mấy ai trở lại", bà Thu nghẹn ngào nhớ lại.

Những chuyến đi không có ngày về

Trong ký ức chập chờn của tuổi già và di chứng bom đạn, bà Thu vẫn không thể quên được tiếng gọi "Mẹ ơi!" xé lòng của những chiến sĩ trẻ hy sinh ngay trên mạn thuyền khi vừa chạm bờ. Sông Thạch Hãn mùa lũ nước đỏ như máu, và có lẽ, máu của các anh đã thực sự hòa tan vào dòng nước ấy.

Bà kể, mỗi chuyến đò chỉ chở được mươi người, những người còn lại phải bám dây thừng bơi qua sông giữa làn đạn bắn phá. Trong hàng vạn người lính năm xưa, bà Thu cứ ngỡ họ đã nằm lại nơi đáy sông lạnh lẽo. Thế nhưng, phép màu đã xảy ra vào 46 năm sau, khi ông Phạm Hùng – một cựu chiến binh từ Thái Nguyên – lặn lội tìm về Quảng Trị để gặp lại "người đưa đò" năm xưa. Cuộc hội ngộ của những mái đầu bạc phơ là minh chứng sống động nhất cho tình quân dân cá nước, là sự hồi sinh kỳ diệu từ đống đổ nát của chiến tranh.

Nụ cười bất tử trong bức ảnh lịch sử

Ngày nay, tại Bảo tàng Thành cổ Quảng Trị, du khách không khỏi xúc động trước bức ảnh: "Cha con lão ngư dân Triệu Phong chở bộ đội và vũ khí tiếp sức Thành cổ". Trong khung hình ấy, cụ Con đang chèo lái, bà Thu ôm súng hiên ngang, và xung quanh là những người lính đang nở nụ cười rạng rỡ.

Bức ảnh ấy là một sự tương phản kỳ lạ: Giữa chiến trường khốc liệt nhất hành tinh, nụ cười vẫn nở trên môi những con người đang tiến vào cõi chết. Đó không phải là sự ngây ngô, mà là khí phách của một dân tộc không biết cúi đầu. Nụ cười của bà Thu tuổi 17 năm ấy chính là biểu tượng cho sức sống mãnh liệt của mảnh đất Quảng Trị "đất cày lên sỏi đá" nhưng tâm hồn thì lấp lánh tựa kim cương.

Chiến tranh đã lùi xa, dòng Thạch Hãn đã xanh trong trở lại, nhưng câu chuyện về bà Nguyễn Thị Thu và con đò năm xưa vẫn mãi là một bài học vô giá về lòng yêu nước. Bà không chỉ chở những người lính, bà còn chở cả niềm tin và khát vọng độc lập của một dân tộc. Để hôm nay, mỗi khi nghiêng mình bên dòng sông lịch sử, chúng ta lại thầm nhắc nhau: "Chèo nhẹ thôi, dưới đáy sông còn đó... bạn bè tôi nằm lại tuổi hai mươi."