NGUYỄN THỊ THUẬN (TƯ GIÀ)
Đồng chí Nguyễn Thị Thuận (thường gọi Tư Già), tên khai trong hồ sơ mật thám là Nguyễn Thị Hợi, quê ở Hà Đông. Năm 1927, Nguyễn Thị Thuận theo chồng (Nguyễn Bá Biên, chiến sĩ Cộng sản lớp đầu) về Hải Phòng, vừa làm ăn, vừa tham gia hoạt động cách mạng.
Để che mắt bọn mật thám Pháp, đầu năm 1928, vợ chồng Nguyễn Thị Thuận mua nhà về xóm nghèo làng Lạc Viên, làm chỗ ăn ở cho cán bộ, dưới danh nghĩa nấu cơm tháng thuê cho thợ. Công việc chính của Nguyễn Thị Thuận là đưa thư từ, chuyển tài liệu, sách báo, nuôi giấu cán bộ cách mạng, trong đó, có đồng chí Nguyễn Đức Cảnh, Bí thư Tỉnh bộ Hải Phòng.
Để có vốn gây quỹ hoạt động cho Đảng, Nguyễn Thị Thuận đã bán ruộng ở quê để chồng đi Nam Định mở tràng than, còn đồng chí lo bảo đảm cơ sở ở Lạc Viên. Dù túng bấn, Nguyễn Thị Thuận vẫn dành tiền để in ấn tài liệu tuyên truyền, phục vụ các cuộc đấu tranh của thợ thuyền, dân nghèo và hết lòng chở che, nuôi giấu cán bộ cách mạng. Nhà đồng chí Nguyễn Thị Thuận cũng là cơ sở in ấn tài liệu tuyên truyền của Đảng.
Cuối năm 1930, do có người khai báo, mật thám Pháp đột ngột khám nhà, bắt mẹ con Nguyễn Thị Thuận và đồng chí Hạ Bá Cang (Hoàng Quốc Việt)
cùng một giao liên trẻ. Nhờ gan dạ, bình tĩnh, mưu trí, Nguyễn Thị Thuận đã đánh lừa mật thám Pháp, che giấu tung tích của đồng chí Hạ Bá Cang và giải thoát cho đồng chí giao liên trẻ, còn đồng chí, bị bắt vào tù. Sau đó, Tổ chức bố trí cho đồng chí trốn khỏi nhà tù. Để lại con nhỏ mới sinh trong tù, Nguyễn Thị Thuận về Nam Định tiếp tục gây dựng cơ sở cách mạng.
Tháng 4/1931, hai vợ chồng Nguyễn Thị Thuận lại bị mật thám Pháp bắt tại Hà Nội. Nguyễn Thị Thuận bị kết án tù và bị giam cầm ở nhà tù Hỏa Lò (Hà Nội), đến 1936, được tha. Chồng đồng chí bị đày đi Sơn La và mất ở nhà tù Sơn La, chỉ sau mấy tháng.
Năm 1941, Nguyễn Thị Thuận lại bị mật thám Pháp bắt, giải về Thái Bình và bị chúng tra tấn hết sức dã man. Là người con kiên trinh của Đảng, Nguyễn Thị Thuận chịu đau đớn một mình, nhất quyết không khai báo. Nguyễn Thị Thuận ở tù cho đến khi Cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công. Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, Nguyễn Thị Thuận về công tác ở cơ quan Văn phòng Trung ương Đảng cho đến ngày nghỉ hưu.
