Nguyễn Thị Út (Út Tịch)

Nguyễn Thị Út, thường được gọi thân mật là Út Tịch (1931–1968), là nữ Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam, nổi tiếng trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. Bà là hình tượng “Người mẹ cầm súng” tiêu biểu cho tinh thần “Anh hùng – Bất khuất – Trung hậu – Đảm đang” của phụ nữ Việt Nam.

Thông tin chính

• Năm sinh – mất: 1931 – 1968

Tuổi thơ và con đường cách mạng

Sinh trong gia cảnh bần hàn, Út Tịch sớm chịu kiếp ở đợ cho địa chủ. Năm 13 tuổi, nhờ sự giúp đỡ của cán bộ Việt Minh, bà được “chuộc thân” để tự do. Sau Cách mạng Tháng Tám, bà tham gia lực lượng công an xung phong tại Cầu Kè, đảm nhiệm vai trò trinh sát và giao liên. Năm 1950, bà kết hôn với chiến sĩ người Khmer Lâm Văn Tịch, từ đó được gọi là “Út Tịch”.

Kháng chiến chống Mỹ

Từ cuối thập niên 1950, hai vợ chồng Út Tịch trở lại Tam Ngãi tiếp tục hoạt động bí mật. Bà vừa nuôi con vừa tham chiến trong hầu hết các trận càn tại địa phương, nổi bật là các trận Tám Thế, Chông Nô 3 và Bà Mi. Dù sinh con hay đang bệnh, bà vẫn trực tiếp chỉ huy, nổi tiếng với câu nói: “Còn cái lai quần cũng đánh!” – biểu tượng của ý chí kiên cường.

Sau Đại hội Chiến sĩ thi đua toàn miền Nam (1965), bà được tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Năm 1968, trong một trận oanh kích B-52 tại Tân Châu (nay thuộc An Giang), bà hy sinh khi mới 37 tuổi.

Di sản và tưởng niệm

Hình tượng Út Tịch được nhà văn Nguyễn Thi khắc họa trong truyện ký Người mẹ cầm súng, trở thành tác phẩm kinh điển của văn học kháng chiến. Khu tưởng niệm mang tên bà ở Tam Ngãi hoàn thành năm 2016, được công nhận điểm du lịch cấp tỉnh Trà Vinh (2023) . Bà được xem là biểu tượng của người phụ nữ miền Nam vừa nuôi con vừa chiến đấu vì độc lập dân tộc.