Nguyễn Thị Út ( Út tịch) - “Còn cái lai quần cũng đánh!”

Nguyễn Thị Út (Út Tịch) sinh ngày 19/4/1931 tại xã Tam Ngãi, huyện Cầu Kè, tỉnh Trà Vinh (địa danh hành chính hiện nay thuộc tỉnh Vĩnh Long). Báo Nhân Dân năm 2025 xác nhận cụ thể ngày sinh này.

Thuở nhỏ, bà có hoàn cảnh nghèo khó, từng phải đi ở đợ. Sau khi giác ngộ cách mạng, bà tham gia giao liên, trinh sát, rồi trở thành du kích.Trong kháng chiến chống Pháp, bà hoạt động tại địa phương và tham gia nhiều nhiệm vụ trinh sát, giao liên, chiến đấu.Đến năm 1965, bà cùng đội du kích Tam Ngãi đã tham gia 23 trận, trong đó có 8 trận thời chống Pháp, tiêu diệt và làm bị thương hơn 200 quân địch, thu 70 súng. Sau đó, bà được cử đi dự Đại hội Anh hùng chiến sĩ thi đua và dũng sĩ các lực lượng vũ trang giải phóng miền Nam năm 1965. Bà được giao làm Tiểu đội trưởng đội du kích nữ xã Tam Ngãi, chỉ huy nhiều trận đánh và tham gia công tác binh vận, vận động nhân dân.

Bà nổi tiếng với câu nói “Còn cái lai quần cũng đánh”, trở thành biểu tượng cho ý chí chiến đấu của phụ nữ Nam Bộ. Báo Nhân Dân cũng xác nhận câu nói này gắn với hình tượng Út Tịch trong tác phẩm Người mẹ cầm súng của nhà văn Nguyễn Thi. Chị Út Tịch hy sinh vào tháng 11/1968, chứ nguồn tôi vừa kiểm tra không chỉ ghi chung chung là “hy sinh năm 1968”.

-Một chi tiết đáng chú ý: Chị Út Tịch không chỉ là nhân vật văn học. Bà là một nhân vật lịch sử có thật. Nhà văn Nguyễn Thi đã dựa trên cuộc đời và hoạt động chiến đấu của bà để xây dựng hình tượng Út Tịch trong tác phẩm Người mẹ cầm súng. Tác phẩm này sau đó góp phần làm hình tượng người phụ nữ Nam Bộ cầm súng trở nên rất nổi tiếng.

-Về quê hương và khu tưởng niệm: Hiện tại có Khu tưởng niệm Nữ Anh hùng liệt sĩ Nguyễn Thị Út (Út Tịch) tại ấp Ngọc Hồ, xã Tam Ngãi. Công trình hoàn thành năm 2016, là địa chỉ để tìm hiểu về cuộc đời và sự nghiệp của bà.