NGUYỄN THỊ ÚT (ÚT TỊCH) – “CÒN CÁI LAI QUẦN CŨNG ĐÁNH!”

Giữa vùng quê sông nước Nam Bộ trong những năm tháng kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, có một người phụ nữ vừa đảm đang chăm sóc gia đình, vừa gan dạ chiến đấu bảo vệ quê hương. Đó là Nguyễn Thị Út, thường được gọi là chị Út Tịch (1931–1968), nữ Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân nổi tiếng với câu nói bất hủ: “Còn cái lai quần cũng đánh!” Sinh ra trong cảnh nghèo khó tại vùng đất Tam Ngãi, Cầu Kè, Trà Vinh, chị phải đi ở đợ từ nhỏ, sớm nếm trải những bất công và cay đắng của cuộc đời. Chính những năm tháng cơ cực ấy đã hun đúc trong chị ý chí phản kháng mạnh mẽ và khát vọng được sống trong tự do, công bằng. Khi đến với cách mạng, chị tích cực tham gia hoạt động giao liên, trinh sát, nắm tình hình địch và hỗ trợ lực lượng vũ trang địa phương. Từ một người phụ nữ nông dân bình dị, chị dần trở thành nữ du kích gan dạ, mưu trí, được đồng đội và nhân dân tin yêu.

Trong những năm kháng chiến, chị Út Tịch tham gia nhiều trận đánh, nhiều lần phối hợp cùng đồng đội tiến công đồn bốt, chống càn và vận động binh lính đối phương buông súng. Chị nổi tiếng bởi khả năng nắm tình hình, tổ chức hoạt động bí mật và sự táo bạo trong chiến đấu. Sau Hiệp định Genève năm 1954, vợ chồng chị ở lại miền Nam tiếp tục hoạt động cách mạng trong hoàn cảnh vô cùng nguy hiểm. Chị vừa nuôi dạy các con, vừa bám địa bàn, tham gia đấu tranh chính trị và chiến đấu cùng lực lượng du kích. Chính trong những năm tháng gian khổ ấy, câu nói “Còn cái lai quần cũng đánh!” đã trở thành biểu tượng cho ý chí không khuất phục của người phụ nữ Nam Bộ. Câu nói mộc mạc nhưng mạnh mẽ ấy thể hiện quyết tâm chiến đấu đến cùng, dù vũ khí thiếu thốn, dù gia đình phải chịu nhiều mất mát. Tình yêu dành cho chồng con không làm chị rời xa nhiệm vụ; trái lại, chính mong ước con cháu được sống trong hòa bình đã tiếp thêm sức mạnh để chị kiên trì chiến đấu. Năm 1965, những thành tích xuất sắc của chị được ghi nhận khi chị được tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân giải phóng miền Nam. Cuộc đời và chiến công của chị sau đó trở thành nguồn cảm hứng cho nhà văn Nguyễn Thi sáng tác tác phẩm Người mẹ cầm súng, đưa hình ảnh người mẹ, người chiến sĩ Út Tịch đến gần hơn với nhiều thế hệ bạn đọc.

Tháng 11 năm 1968, trong một trận bom dữ dội của máy bay Mỹ tại vùng căn cứ ở Trà Vinh, chị Út Tịch cùng người con gái thứ ba đã anh dũng hy sinh. Sự ra đi của chị để lại niềm tiếc thương sâu sắc, nhưng tinh thần bất khuất của người nữ anh hùng vẫn sống mãi trong ký ức đồng đội và nhân dân. Chị là hình ảnh tiêu biểu của người phụ nữ Việt Nam trong chiến tranh: giàu tình yêu thương, kiên cường trước gian khổ, sẵn sàng hy sinh vì gia đình và Tổ quốc. Câu chuyện về chị Út Tịch nhắc chúng ta rằng lòng yêu nước có thể bắt đầu từ những điều rất bình dị: tình yêu mái nhà, tình thương con trẻ và khát vọng được sống trong một đất nước tự do. Hôm nay, thế hệ trẻ không phải cầm súng ra trận như cha anh, nhưng có thể tiếp nối tinh thần ấy bằng việc chăm chỉ học tập, sống trung thực, biết sẻ chia và có trách nhiệm với cộng đồng. Bởi ngọn lửa yêu nước mà những người như chị Út Tịch thắp lên sẽ còn mãi, nếu mỗi chúng ta biết gìn giữ và truyền lại bằng những hành động tốt đẹp trong cuộc sống hòa bình.