Nguyễn Thị Út (Út Tịch) – Người mẹ anh hùng (1)
Nguyễn Thị Út, thường được gọi thân mật là Út Tịch, (1931 – 1968) là nữ Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam trong kháng chiến chống Mỹ. Bà xuất thân nghèo khó ở Trà Vinh, nổi tiếng với tinh thần quả cảm “Còn cái lai quần cũng đánh!”, trở thành biểu tượng của phụ nữ miền Nam trong chiến tranh.
Key facts
Năm sinh – mất: 1931 – 1968
Quê quán: Xã Tam Ngãi, huyện Cầu Kè, tỉnh Trà Vinh
Danh hiệu: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (1965)
Biệt danh: “Người mẹ cầm súng” Út Tịch
Khu tưởng niệm: Ấp Ngọc Hồ, xã Tam Ngãi, huyện Cầu Kè
Xuất thân và tham gia kháng chiến
Sinh trong gia đình nghèo phải đi ở đợ, Nguyễn Thị Út sớm chứng kiến cảnh áp bức thực dân và phong kiến. Năm 13 tuổi, cha mất, bà được tổ chức Việt Minh giúp chuộc khỏi cảnh nô lệ. Sau Cách mạng Tháng Tám, bà tham gia công tác trinh sát, liên lạc cho lực lượng công an xung phong huyện Cầu Kè. Kết hôn với chiến sĩ Lâm Văn Tịch, một người Khmer, bà được gọi là “Út Tịch” theo phong tục địa phương.
Chiến đấu và hy sinh
Trong kháng chiến chống Mỹ, Út Tịch vừa nuôi sáu con nhỏ vừa trực tiếp cầm súng chỉ huy du kích Tam Ngãi. Bà tham gia hơn 20 trận đánh lớn nhỏ, nổi bật có trận Bà Mi và Chông Nô, góp phần tiêu diệt hàng trăm địch, thu nhiều vũ khí. Năm 1965, bà được tuyên dương Anh hùng Quân Giải phóng. Năm 1968, trong một trận oanh kích B-52 ở Tân Châu (An Giang), bà hy sinh khi mới 37 tuổi .
Di sản và tưởng niệm
Hình tượng Út Tịch được nhà văn Nguyễn Thi khắc họa trong truyện ký Người mẹ cầm súng, trở thành hình mẫu phụ nữ anh hùng “Anh hùng – Bất khuất – Trung hậu – Đảm đang”. Khu tưởng niệm bà tại Tam Ngãi, Trà Vinh, khánh thành năm 2016, được công nhận là điểm du lịch cấp tỉnh năm 2023 . Nhiều thế hệ học sinh Việt Nam biết đến bà qua tác phẩm văn học và những bài học lịch sử về lòng yêu nước.
Hình ảnh trong văn hóa
Câu nói “Còn cái lai quần cũng đánh” và hình tượng “người mẹ cầm súng” đã trở thành biểu tượng bất diệt về tinh thần chiến đấu và đức hy sinh của người phụ nữ Việt Nam trong thế kỷ 20
