NGUYỄN THỊ ÚT – “ÚT TỊCH”, NỮ ANH HÙNG CỦA NAM BỘ

Có những câu chuyện về chiến tranh được kể bằng những chiến dịch lớn.

Có những câu chuyện được nhớ bằng tên của những vị tướng.

Nhưng cũng có những câu chuyện bắt đầu từ một người phụ nữ bình thường ở một làng quê Nam Bộ.

Nguyễn Thị Út – Út Tịch là một người như thế.

Bà sinh năm 1931 tại Tam Ngãi, Cầu Kè, Trà Vinh.

Tuổi thơ của Út Tịch gắn với cuộc sống nghèo khó của người dân Nam Bộ.

Trong những năm đất nước còn dưới ách thống trị của thực dân Pháp, đời sống của người dân lao động vô cùng khó khăn.

Từ khi còn nhỏ, bà đã phải trải qua nhiều thiếu thốn.

Nhưng chính hoàn cảnh ấy cũng giúp hình thành ở bà tính cách mạnh mẽ và kiên cường.

Khi phong trào cách mạng phát triển, Út Tịch tham gia hoạt động.

Ban đầu, công việc của một người cơ sở cách mạng có thể rất giản dị.

Chuyển tin.

Giữ liên lạc.

Vận động nhân dân.

Che giấu cán bộ.

Theo dõi hoạt động của đối phương.

Những công việc đó tưởng như nhỏ bé nhưng có ý nghĩa rất lớn.

Bởi trong chiến tranh, một thông tin kịp thời có thể cứu cả một đơn vị.

Một người dân che chở cán bộ có thể bảo vệ cả một cơ sở.

Một con đường bí mật có thể giúp lực lượng cách mạng thoát khỏi vòng vây.

Út Tịch từng bước trưởng thành từ chính những công việc ấy.

Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, bà tham gia hoạt động cách mạng tại địa phương.

Sau năm 1954, cuộc đấu tranh ở miền Nam tiếp tục.

Đây là một thời kỳ rất khó khăn.

Nhiều cơ sở cách mạng bị phá vỡ.

Nhiều cán bộ bị bắt.

Phong trào phải hoạt động bí mật.

Những người ở lại miền Nam phải đối mặt với nguy hiểm thường xuyên.

Út Tịch vẫn tiếp tục tham gia phong trào.

Bà dần trở thành một nữ du kích có kinh nghiệm.

Điều đặc biệt ở Út Tịch là bà không tách mình khỏi cuộc sống của nhân dân.

Bà vừa là người chiến đấu.

Vừa là người mẹ.

Vừa là người phụ nữ trong một gia đình nông dân.

Cuộc sống gia đình và chiến tranh đan xen vào nhau.

Có lúc bà phải gửi con cho người thân để đi làm nhiệm vụ.

Có lúc vừa chăm sóc con vừa chuẩn bị cho công việc chiến đấu.

Đó là một thực tế rất khắc nghiệt đối với nhiều phụ nữ miền Nam thời chiến.

Họ không thể lựa chọn giữa gia đình và đất nước một cách đơn giản.

Họ phải tìm cách làm cả hai.

Năm 1960, phong trào Đồng Khởi bùng lên ở nhiều địa phương miền Nam.

Phong trào tạo ra những chuyển biến lớn.

Nông dân đấu tranh.

Phụ nữ đấu tranh.

Các cơ sở cách mạng được khôi phục.

Lực lượng vũ trang địa phương phát triển.

Út Tịch tiếp tục tham gia hoạt động trong bối cảnh ấy.

Sau Đồng Khởi, chiến tranh ngày càng phát triển.

Các lực lượng vũ trang cách mạng phải đối mặt với những cuộc càn quét quy mô lớn.

Đối phương sử dụng nhiều phương tiện quân sự hiện đại.

Máy bay.

Trực thăng.

Pháo binh.

Xe bọc thép.

Những vùng căn cứ thường xuyên bị đánh phá.

Trong hoàn cảnh ấy, lực lượng du kích phải tận dụng địa hình và sự hỗ trợ của nhân dân.

Út Tịch là một trong những người trực tiếp tham gia chiến đấu.

Bà cùng đồng đội tổ chức phục kích.

Đánh các đơn vị hành quân.

Bảo vệ cơ sở.

Vận động nhân dân.

Và tìm cách bảo toàn lực lượng trước những cuộc càn quét.

Người du kích Nam Bộ thường phải hoạt động rất linh hoạt.

Không có chiến hào kiên cố.

Không có pháo binh lớn.

Không có máy bay.

Họ dựa vào địa hình.

Dựa vào mạng lưới nhân dân.

Dựa vào khả năng cơ động.

Và quan trọng nhất là yếu tố bất ngờ.

Út Tịch trưởng thành trong môi trường ấy.

Bà trở thành một chiến sĩ được đồng đội tin tưởng.

Tên tuổi của bà dần được biết đến rộng rãi.

Không chỉ bởi khả năng chiến đấu.

Mà còn bởi tinh thần chịu đựng gian khổ.

Bà từng trải qua những hoàn cảnh mà người phụ nữ bình thường khó có thể tưởng tượng.

Có lúc phải xa con.

Có lúc phải sống trong căn cứ.

Có lúc phải hành quân trong đêm.

Có lúc phải đối mặt với nguy hiểm ngay bên cạnh.

Nhưng bà vẫn tiếp tục nhiệm vụ.

Hình ảnh đó sau này trở thành nguồn cảm hứng cho nhà văn Nguyễn Thi sáng tác tác phẩm Người mẹ cầm súng.

Trong tác phẩm, hình tượng chị Út được khắc họa như một người phụ nữ vừa có tình yêu thương con sâu sắc, vừa có tinh thần chiến đấu mạnh mẽ.

Tác phẩm văn học không phải là hồ sơ lịch sử nguyên văn.

Nhưng nó góp phần làm cho hình ảnh Út Tịch được nhiều thế hệ biết đến.

Trong cuộc sống thực, Út Tịch là một nữ du kích chiến đấu tại Nam Bộ.

Trong văn học, hình tượng ấy trở thành biểu tượng của “người mẹ cầm súng”.

Hai hình ảnh gặp nhau ở một điểm:

người phụ nữ có thể vừa là người mẹ, vừa là người chiến sĩ.

Những năm 1960, chiến trường miền Nam ngày càng ác liệt.

Út Tịch tiếp tục tham gia chiến đấu.

Bà nhiều lần cùng đồng đội đối mặt với các cuộc càn quét.

Những trận đánh của du kích không phải lúc nào cũng được ghi chép đầy đủ.

Có những trận chỉ được biết qua lời kể của đồng đội.

Có những chiến công không có báo cáo dài.

Nhưng đối với người trực tiếp chiến đấu, mỗi lần bảo vệ được cơ sở, mỗi lần đưa đồng đội thoát khỏi vòng vây đều là một thắng lợi.

Đầu năm 1968, cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân diễn ra.

Chiến trường Nam Bộ bước vào một giai đoạn đặc biệt ác liệt.

Các lực lượng cách mạng đồng loạt hoạt động ở nhiều địa bàn.

Út Tịch tiếp tục làm nhiệm vụ.

Trong một lần hoạt động tại chiến trường, bà hy sinh năm 1968.

Bà ra đi khi mới 37 tuổi.

Tuổi đời còn rất trẻ.

Nhưng cuộc đời chiến đấu của bà đã trở thành một phần của lịch sử.

Sau khi hy sinh, Nguyễn Thị Út được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Tên tuổi Út Tịch được nhắc đến cùng với nhiều nữ anh hùng, nữ du kích khác của Nam Bộ.

Đó là những người phụ nữ đã góp phần tạo nên một diện mạo đặc biệt của cuộc kháng chiến.

Họ không đứng ngoài chiến tranh.

Họ ở ngay giữa chiến tranh.

Họ có thể là người mẹ.

Là người vợ.

Là người chị.

Nhưng đồng thời cũng là chiến sĩ.

Câu chuyện về Út Tịch vì thế không chỉ là câu chuyện về một người phụ nữ cầm súng.

Đó còn là câu chuyện về sức mạnh của người dân Nam Bộ trong chiến tranh.

Một sức mạnh bắt nguồn từ lòng yêu quê hương.

Từ sự gắn bó với làng xóm.

Từ ý chí bảo vệ gia đình.

Và từ niềm tin vào ngày đất nước hòa bình.