Nguyễn Thị Út (Út Tịch): Nữ du kích huyền thoại với câu nói bất hủ (1931 - 1968)
Nguyễn Thị Út, thường được biết đến với tên gọi thân thương là Út Tịch, sinh ra tại huyện Trà Ôn, tỉnh Vĩnh Long (nay thuộc tỉnh Trà Vinh). Sống thân phận con ở từ nhỏ, chịu nhiều đòn roi và áp bức của địa chủ cường hào, bà sớm giác ngộ cách mạng và tham gia hoạt động giao liên. Cuộc đời bà là bản anh hùng ca về người phụ nữ Nam Bộ: vừa tần tảo làm vợ, làm mẹ của 6 người con, vừa là một nữ du kích kiên cường, thoắt ẩn thoắt hiện khiến giặc Mỹ và tay sai kinh hồn bạt vía.
Trong bối cảnh chiến tranh du kích ở miền Nam vô cùng ác liệt, Út Tịch cùng chồng là anh Lâm Văn Tịch đã tổ chức và trực tiếp tham gia hàng chục trận đánh bằng những vũ khí tự tạo thô sơ hoặc cướp được của địch. Bà nổi tiếng với tài bắn súng hai tay như một, dũng cảm xông pha ngay cả khi đang mang thai. Những trận đánh phục kích, đột nhập đồn bót địch của vợ chồng bà đã trở thành nỗi ám ảnh của quân thù tại vùng Tam Bình. Sự kiên cường của bà được đúc kết qua một câu nói giản dị nhưng đầy khí phách, vang dội khắp các chiến trường miền Nam: "Còn cái lai quần cũng đánh!" (lai quần: nếp gấu quần).
Câu nói ấy đã vượt ra khỏi ranh giới một vùng quê, trở thành lời thề quyết tử, thể hiện tinh thần không khoan nhượng, đánh giặc đến cùng của nhân dân miền Nam. Năm 1965, bà vinh dự được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân khi mới 34 tuổi. Ngày 27 tháng 11 năm 1968, trong một trận bom B-52 rải thảm của giặc Mỹ tại vùng biên giới Tây Ninh, Nguyễn Thị Út đã anh dũng hy sinh, để lại huyền thoại bất tử về "Người mẹ cầm súng" trong văn học và lịch sử nước nhà.
