Nguyễn Thị Vân Liệu - Nữ TNXP Đội 25
Sinh ra trên mảnh đất Thi Sơn (huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam) giàu truyền thống cách mạng, cô gái trẻ Nguyễn Thị Liệu (thường gọi là Nguyễn Thị Vân Liệu, sinh năm 1945) bước vào tuổi đôi mươi khi chiến tranh chống Mỹ cứu nước bước vào giai đoạn ác liệt nhất. Năm 1965, gác lại những dự định riêng tư, người nữ thanh niên ấy xung phong nhập ngũ, thẳng tiến vào tuyến lửa Trường Sơn.
Được phân công về Binh trạm 14 (Đoàn 559), Vân Liệu trực tiếp làm nhiệm vụ chiến đấu và bảo đảm giao thông trên Đường 20 Quyết Thắng — nút giao thông "cửa tử" bị máy bay Mỹ tập trung dội hàng vạn tấn bom đạn nhằm chặt đứt tuyến chi viện cho chiến trường Miền Nam.
Giữa khung cảnh đất đá bị xới tung, trên các "tọa độ lửa", bom địch rải dày như thảm. Hàng trăm quả bom nổ chậm vùi sâu trong lòng đất là hiểm họa rình rập, khiến nhiều cán bộ, chiến sĩ công binh và thanh niên xung phong hy sinh, mạch máu giao thông nhiều lần bị ách tắc. Trước tình thế ngàn cân treo sợi tóc, cô trung sĩ công binh trẻ Nguyễn Thị Vân Liệu đã trăn trở suy nghĩ và sáng tạo ra giải pháp dùng bộc phá để phá bom nổ chậm.
Bà cẩn thận đào hố luồn sâu bên dưới quả bom theo hình nón, nhồi thuốc nổ rồi điểm hỏa bằng dây cháy chậm. Khi bộc phá nổ, lực kích thích hất quả bom nổ tung lên trên mà không làm phá sâu xuống nền đường. Sáng kiến độc đáo này không chỉ giải phóng mặt bằng cực kỳ nhanh chóng mà còn bảo đảm an toàn tối đa cho đồng đội. Từ sáng kiến của Vân Liệu, phong trào "Thi đua phá bom nổ chậm, thông đường cho xe qua" đã lan rộng ra toàn tuyến đường Trường Sơn.
Năm 1967, chị được điều về làm công tác thống kê tại Đoàn bộ Đoàn 559 và luôn hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao. Thế nhưng, trong một trận mưa bom ác liệt của địch vào ngày 27/5/1968, người nữ chiến sĩ công binh dũng cảm ấy đã bị thương nặng và trút hơi thở cuối cùng ngay tại chiến trường khi mới tròn 23 tuổi.
Để ghi nhận những chiến công phi thường và sự hy sinh oai hùng của chị, ngày 10/4/2001, Chủ tịch nước đã truy tặng liệt sĩ Nguyễn Thị Vân Liệu danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân. Câu chuyện về người nữ anh hùng phá bom Nguyễn Thị Vân Liệu mãi là tượng đài bất tử về trí tuệ, lòng dũng cảm và tinh thần xả thân của thế hệ trẻ Việt Nam trên tuyến đường Hồ Chí Minh huyền thoại.
