Nguyễn Thiện Kế – Người tiếp nối ngọn lửa Khởi nghĩa Bãi Sậy

Khi nhắc đến Khởi nghĩa Bãi Sậy, nhiều người nhớ ngay đến lãnh tụ Nguyễn Thiện Thuật. Tuy nhiên, sau khi Nguyễn Thiện Thuật sang Trung Quốc năm 1892 để tiếp tục tìm đường cứu nước, phong trào vẫn không chấm dứt. Người đã tiếp tục lãnh đạo nghĩa quân, giữ vững tinh thần chiến đấu ở vùng Bãi Sậy chính là Nguyễn Thiện Kế.

Nguyễn Thiện Kế là em ruột của Nguyễn Thiện Thuật. Sinh ra trong một gia đình có truyền thống yêu nước và hiếu học, ông sớm được hun đúc tinh thần chống ngoại xâm. Khi phong trào Cần Vương bùng nổ, ông cùng anh trai tập hợp nghĩa sĩ, xây dựng căn cứ ở vùng lau sậy, đầm lầy thuộc Hưng Yên.

Trong những năm đầu của cuộc khởi nghĩa, Nguyễn Thiện Kế là một trong những tướng lĩnh quan trọng, trực tiếp chỉ huy nhiều cánh quân hoạt động trên địa bàn Khoái Châu, Văn Giang, Yên Mỹ và các vùng lân cận.

Ông nổi tiếng là người bình tĩnh, mưu trí và rất am hiểu địa hình đồng bằng Bắc Bộ. Dưới sự chỉ huy của ông, nghĩa quân thường lợi dụng những con sông, bãi lau và đầm lầy để tổ chức phục kích quân Pháp.

Mỗi khi quân địch tiến vào căn cứ, nghĩa quân nhanh chóng phân tán thành những tổ nhỏ. Khi quân Pháp sơ hở, họ bất ngờ xuất hiện từ nhiều hướng, đánh nhanh rồi rút lui an toàn. Cách đánh ấy khiến quân Pháp gặp rất nhiều khó khăn dù được trang bị vũ khí hiện đại.

Điều khiến Nguyễn Thiện Kế được nhân dân kính trọng là ông luôn đặt lợi ích của người dân lên hàng đầu.

Ông nghiêm cấm nghĩa quân lấy lương thực của dân nếu chưa được đồng ý. Khi cần tiếp tế, nghĩa quân đều ghi chép cẩn thận để sau này có điều kiện sẽ hoàn trả.

Chính vì vậy, người dân vùng Bãi Sậy luôn xem nghĩa quân như người thân trong gia đình. Nhiều ngôi nhà trở thành nơi cất giấu vũ khí, nhiều chiếc thuyền nhỏ âm thầm đưa nghĩa quân vượt sông trong đêm tối.

Sau khi Nguyễn Thiện Thuật sang Trung Quốc, thực dân Pháp cho rằng phong trào sẽ nhanh chóng tan rã. Nhưng dưới sự chỉ huy của Nguyễn Thiện Kế, nghĩa quân vẫn tiếp tục chiến đấu quyết liệt.

Quân Pháp nhiều lần tổ chức bao vây, treo thưởng lớn để truy bắt ông nhưng đều không đạt kết quả.

Tuy nhiên, đến cuối năm 1892, trước sức ép ngày càng lớn của quân Pháp, nhiều cơ sở của nghĩa quân bị lộ, nguồn tiếp tế bị cắt đứt. Lực lượng nghĩa quân dần suy giảm.

Nguyễn Thiện Kế vẫn kiên quyết không đầu hàng. Ông tiếp tục tổ chức các trận đánh nhỏ nhằm giữ gìn lực lượng và bảo vệ nhân dân.

Sau khi phong trào Bãi Sậy kết thúc, ông bị thực dân Pháp bắt và giam giữ trong một thời gian dài. Dù chịu nhiều áp lực, ông vẫn không cộng tác với chính quyền thực dân.

Được trả tự do, Nguyễn Thiện Kế trở về quê hương sống giản dị, luôn động viên con cháu giữ gìn truyền thống yêu nước và chăm lo học hành để góp phần xây dựng đất nước trong tương lai.

Ông qua đời năm 1925, để lại tấm gương về lòng trung nghĩa, sự kiên trì và tinh thần bất khuất.

Ngày nay, tuy tên tuổi Nguyễn Thiện Kế không nổi tiếng bằng một số lãnh tụ khác của phong trào Cần Vương, nhưng các công trình nghiên cứu lịch sử đều ghi nhận ông là người có công quan trọng trong việc duy trì Khởi nghĩa Bãi Sậy ở giai đoạn cuối.