Nguyễn Thiện Thuật – Người chỉ huy nghĩa quân Bãi Sậy

Sau khi quân Pháp từng bước mở rộng quyền kiểm soát ở Việt Nam, phong trào chống Pháp diễn ra ở rất nhiều địa phương. Ở vùng đồng bằng Bắc Bộ, một trong những cuộc khởi nghĩa đáng chú ý là khởi nghĩa Bãi Sậy do Nguyễn Thiện Thuật lãnh đạo. Ông là một vị quan triều Nguyễn nhưng sau đó đã rời bỏ con đường quan trường để đứng lên chống Pháp.

Nguyễn Thiện Thuật sinh năm 1844 tại Hưng Yên. Ông xuất thân trong một gia đình có truyền thống học hành và làm quan. Sau khi thi đỗ, ông bước vào con đường quan trường và từng giữ nhiều chức vụ dưới triều Nguyễn.

Nhưng khi quân Pháp ngày càng can thiệp sâu vào Việt Nam, Nguyễn Thiện Thuật không chấp nhận việc đất nước bị đặt dưới quyền kiểm soát của người Pháp. Sau sự kiện kinh thành Huế thất thủ năm 1885, phong trào Cần Vương bùng nổ ở nhiều nơi. Nguyễn Thiện Thuật trở thành một trong những thủ lĩnh quan trọng của phong trào này ở Bắc Kỳ.

Ông chọn vùng Bãi Sậy làm căn cứ.

Bãi Sậy là một vùng lau sậy, đầm lầy và có địa hình rất khó đi lại. Đây là địa điểm lý tưởng cho chiến tranh du kích. Quân Pháp có thể có súng ống và quân đội chính quy mạnh hơn, nhưng họ khó phát huy ưu thế khi tiến vào những vùng địa hình phức tạp.

Nguyễn Thiện Thuật tận dụng đặc điểm ấy để tổ chức nghĩa quân.

Nghĩa quân Bãi Sậy không thường xuyên đối đầu trực tiếp với quân Pháp. Họ di chuyển nhanh, ẩn náu trong các vùng lau sậy và tổ chức những cuộc tấn công bất ngờ. Sau khi đánh xong, nghĩa quân nhanh chóng rút lui trước khi quân Pháp có thể phản công.

Cách đánh ấy gây nhiều khó khăn cho quân Pháp.

Nguyễn Thiện Thuật không chỉ là người chỉ huy mà còn có khả năng tập hợp nhân dân. Nhiều người ở Hưng Yên và các vùng lân cận tham gia nghĩa quân hoặc giúp đỡ lực lượng kháng chiến.

Tuy nhiên, quân Pháp có ưu thế rất lớn về vũ khí, quân số và khả năng tổ chức. Họ liên tục mở các cuộc càn quét, phá căn cứ và tìm cách cô lập nghĩa quân khỏi nhân dân.

Sau nhiều năm chiến đấu, lực lượng Bãi Sậy dần suy yếu.

Nguyễn Thiện Thuật phải rút sang Trung Quốc. Ông tiếp tục theo dõi tình hình Việt Nam và tìm cách hỗ trợ phong trào chống Pháp.

Ông qua đời năm 1926 tại Trung Quốc.

Dù khởi nghĩa Bãi Sậy cuối cùng không giành được thắng lợi, Nguyễn Thiện Thuật vẫn được nhớ đến như một trong những thủ lĩnh tiêu biểu của phong trào Cần Vương.

Điều đáng khâm phục ở ông là ông đã từ bỏ một cuộc sống tương đối ổn định để lựa chọn con đường nguy hiểm. Là một quan lại, ông có thể tiếp tục làm việc cho triều đình và tránh xa chiến tranh. Nhưng ông cho rằng đất nước đang trong tình trạng nguy hiểm và bản thân cần phải hành động.

Bãi Sậy ngày nay không còn giống vùng căn cứ năm xưa. Nhưng ký ức về nghĩa quân vẫn tồn tại trong lịch sử địa phương.

Nguyễn Thiện Thuật cho chúng ta thấy sức mạnh của chiến tranh nhân dân. Một vùng đất tưởng như bình thường có thể trở thành căn cứ kháng chiến nếu người dân và những người lãnh đạo biết đoàn kết.

Ông không phải người chiến thắng cuối cùng, nhưng ông đã để lại một dấu ấn rất sâu sắc trong lịch sử chống Pháp cuối thế kỷ XIX.