Nguyễn Thiện Thuật – Người lãnh tụ kiên trung của phong trào Khởi nghĩa Bãi Sậy**
Nguyễn Thiện Thuật – Người lãnh tụ kiên trung của phong trào Khởi nghĩa Bãi Sậy**
Nguyễn Thiện Thuật – Người lãnh tụ kiên trung của phong trào Khởi nghĩa Bãi Sậy**
Giữa vùng đồng bằng Bắc Bộ bao la, nơi những cánh đồng lau sậy nối dài tạo thành địa thế hiểm trở, đã từng diễn ra một trong những phong trào nghĩa quân chống Pháp mạnh mẽ nhất cuối thế kỷ XIX: Khởi nghĩa Bãi Sậy. Và người thắp lên ngọn lửa ấy chính là Nguyễn Thiện Thuật, quê ở làng Xuân Dục, huyện Mỹ Hào (nay là thị xã Mỹ Hào), tỉnh Hưng Yên.
Nguyễn Thiện Thuật sinh năm 1844, xuất thân trong một gia đình có truyền thống khoa bảng và lòng yêu nước sâu sắc. Từ nhỏ, ông đã nổi tiếng thông minh, chăm học, khí chất điềm tĩnh nhưng cương trực. Khi trưởng thành, ông đỗ cử nhân và được triều đình nhà Nguyễn bổ nhiệm làm quan, từng giữ chức Lãnh binh Sơn Tây. Tuy nhiên, trước sự xâm lược ngày càng sâu của thực dân Pháp, ông tỏ rõ thái độ không khuất phục, luôn mong tìm cách cứu nước, bảo vệ giang sơn.
Năm 1883–1884, khi thực dân Pháp từng bước áp đặt chế độ bảo hộ, phong trào chống Pháp nở rộ ở nhiều nơi. Tại Hưng Yên và vùng phụ cận, Nguyễn Thiện Thuật đã âm thầm liên lạc với nhiều sĩ phu yêu nước, tổ chức lực lượng, xây dựng căn cứ trong vùng lau sậy rộng lớn thuộc các huyện Mỹ Hào, Ân Thi, Tiên Lữ. Vùng đất này, vốn hoang sơ, đầm lầy và khó đi, trở thành nơi lý tưởng để nghĩa quân lập căn cứ chiến đấu – từ đó cái tên “Bãi Sậy” đi vào lịch sử.
Khi phong trào Cần Vương bùng nổ, Nguyễn Thiện Thuật chính thức rời bỏ chức quan triều đình, đứng lên dựng cờ khởi nghĩa. Hai anh em ông – Nguyễn Thiện Thuật và Nguyễn Thiện Kế – trở thành trung tâm của cuộc đấu tranh đầy quả cảm này. Với tài dụng binh và sự hiểu biết tường tận địa hình, ông đã xây dựng một lực lượng nghĩa quân tinh nhuệ, vừa đánh tập kích, phục kích vừa thực hiện chiến tranh du kích linh hoạt. Quân Pháp dù có vũ khí hiện đại vẫn liên tục thất bại mỗi lần tiến vào Bãi Sậy.
Trong giai đoạn 1885–1889, Khởi nghĩa Bãi Sậy trở thành nỗi ám ảnh của thực dân Pháp. Chúng nhiều lần mở các trận càn quy mô lớn, huy động hàng nghìn lính để tiêu diệt căn cứ nhưng đều bị nghĩa quân đánh bật. Nguyễn Thiện Thuật nổi tiếng với chiến thuật “lấy yếu chống mạnh”, “ẩn – hiện” linh hoạt: ban ngày lui về đầm sậy, ban đêm tổ chức phản công bất ngờ, khiến quân Pháp không kịp trở tay.
