Nguyễn Thiện Thuật (Tán Thuật) – Khí phách Bãi Sậy

Nguyễn Thiện Thuật (1844–1926), người làng Xuân Dục, Mỹ Hào, Hưng Yên, là một trong những lãnh tụ xuất sắc nhất của phong trào kháng Pháp cuối thế kỷ XIX. Ngay từ khi còn trẻ, ông nổi tiếng thông minh, cương trực, được triều đình trọng dụng với chức vụ chỉ huy quân đội bảo vệ Bắc Kỳ. Tuy nhiên, khi chứng kiến đất nước rơi vào tay thực dân Pháp và sự bạc nhược của triều đình Huế, ông đã chủ động rời bỏ quan trường để cùng nhân dân đứng lên khởi nghĩa.

Phong trào Bãi Sậy do ông lãnh đạo hoạt động mạnh nhất trong giai đoạn 1883–1892. Với địa thế lau sậy dày đặc, sông ngòi chằng chịt của khu vực Văn Giang – Khoái Châu – Mỹ Hào, Nguyễn Thiện Thuật tận dụng triệt để lợi thế địa hình để xây dựng chiến thuật du kích “đánh nhanh – rút gọn – phân tán linh hoạt”. Nghĩa quân của ông dù trang bị thô sơ nhưng tinh nhuệ, am hiểu địa hình và đặc biệt được lòng dân. Nhờ đó, họ liên tục gây tổn thất cho quân Pháp, khiến địch phải huy động lượng lớn binh lực mới có thể bao vây.

Điểm nổi bật trong phong cách cầm quân của Tán Thuật là kỷ luật và đạo đức. Ông nghiêm cấm quân sĩ cướp bóc, luôn dặn rằng “lòng dân là gốc của sự nghiệp”. Vì thế, nhân dân Bãi Sậy hết lòng giúp đỡ nghĩa quân: nuôi giấu người, vận chuyển lương thực, dẫn đường chống lại sự truy lùng gắt gao của giặc.

Năm 1892, trong bối cảnh lực lượng suy yếu và bị vây ráp, Nguyễn Thiện Thuật sang Trung Quốc nhằm bảo toàn lực lượng và tìm sự hỗ trợ. Ông sống đời lưu vong giản dị, luôn mong ngày trở lại cứu nước nhưng điều kiện không cho phép. Năm 1926, ông qua đời tại Quảng Châu.

Ngày nay, phong trào Bãi Sậy mãi là biểu tượng của tinh thần bất khuất vùng đồng bằng Bắc Bộ. Hưng Yên tự hào có một vị thủ lĩnh kiệt xuất như Nguyễn Thiện Thuật – người đã dành cả đời cho độc lập dân tộc. Sự dũng cảm, kiên cường và lòng yêu nước của ông là tấm gương sáng để thế hệ trẻ noi theo.