NGUYỄN THIỆN THUẬT – VỊ THỦ LĨNH KIÊN CƯỜNG CỦA KHỞI NGHĨA BÃI SẬY

Trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc Việt Nam, cuối thế kỷ XIX là giai đoạn đầy đau thương nhưng cũng sáng ngời tinh thần yêu nước. Khi thực dân Pháp từng bước áp đặt ách thống trị lên đất nước, nhiều sĩ phu và nhân dân đã đứng lên đấu tranh, quyết không cam chịu mất nước. Trong số những người lãnh đạo phong trào kháng chiến thời kỳ ấy, Nguyễn Thiện Thuật là một nhân vật tiêu biểu. Ông được biết đến là thủ lĩnh của cuộc khởi nghĩa Bãi Sậy, người đã kiên trì lãnh đạo nghĩa quân chiến đấu chống thực dân Pháp trong hoàn cảnh vô cùng gian nan.

Nguyễn Thiện Thuật sinh năm 1844 tại làng Xuân Dục, huyện Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên. Ông sinh trưởng trong một gia đình nhà nho có truyền thống hiếu học và sớm nuôi chí giúp nước, giúp dân. Nhờ sự chăm chỉ học tập và ý chí vươn lên, năm 1876, ông thi đỗ Cử nhân. Sau đó, ông từng đảm nhiệm một số chức vụ trong bộ máy triều Nguyễn, trong đó có Tri phủ Từ Sơn và Tán tương quân vụ Hải Dương. Những năm tháng làm quan giúp ông hiểu rõ tình hình đất nước, đời sống nhân dân và những khó khăn mà triều đình phải đối mặt trước sự xâm lược của thực dân Pháp.

Khi quân Pháp ngày càng mở rộng sự chiếm đóng, vận mệnh đất nước đứng trước thử thách nghiêm trọng. Trước tình cảnh ấy, Nguyễn Thiện Thuật không lựa chọn cuộc sống an phận mà quyết tâm tham gia sự nghiệp chống ngoại xâm. Sau khi phong trào Cần Vương bùng nổ năm 1885, lời kêu gọi phò vua, cứu nước đã cổ vũ đông đảo sĩ phu và nhân dân đứng lên đấu tranh. Hưởng ứng phong trào ấy, Nguyễn Thiện Thuật trở thành một trong những lãnh tụ quan trọng của cuộc khởi nghĩa Bãi Sậy ở vùng Hưng Yên và các địa phương lân cận.

Bãi Sậy khi ấy là vùng đất có nhiều lau sậy, đầm lầy và địa hình phức tạp, rất thuận lợi cho việc xây dựng căn cứ và tổ chức chiến đấu. Dựa vào đặc điểm tự nhiên, Nguyễn Thiện Thuật cùng các tướng lĩnh đã tổ chức lực lượng nghĩa quân, xây dựng căn cứ và vận dụng lối đánh du kích linh hoạt. Thay vì đối đầu trực diện với quân Pháp có ưu thế về vũ khí và trang bị, nghĩa quân tận dụng địa hình, bí mật tiếp cận, bất ngờ tiến công rồi nhanh chóng rút lui. Cách đánh này khiến quân địch gặp nhiều khó khăn trong việc truy quét và kiểm soát khu vực.

Trong những năm khởi nghĩa, Nguyễn Thiện Thuật không chỉ là người chỉ huy mà còn là chỗ dựa tinh thần của nghĩa quân. Ông vận động nhân dân tham gia kháng chiến, xây dựng lực lượng và phối hợp với các thủ lĩnh yêu nước trong vùng. Cuộc đấu tranh diễn ra trong điều kiện thiếu thốn vũ khí, lương thực và phương tiện liên lạc, trong khi quân Pháp liên tục tổ chức các cuộc càn quét. Dù phải đối mặt với nhiều tổn thất, nghĩa quân vẫn kiên trì chiến đấu, thể hiện tinh thần bất khuất và ý chí không khuất phục trước kẻ thù.

Tuy nhiên, trước ưu thế quân sự của thực dân Pháp cùng những khó khăn trong việc duy trì lực lượng và phối hợp giữa các căn cứ, cuộc khởi nghĩa dần rơi vào tình thế bất lợi. Năm 1888, Nguyễn Thiện Thuật sang Trung Quốc tìm cách liên lạc, tranh thủ sự hỗ trợ để tiếp tục cuộc kháng chiến. Dù không đạt được mục tiêu mong muốn, hành động ấy cho thấy ông vẫn không từ bỏ hy vọng giành lại độc lập cho đất nước. Khi con đường đấu tranh trong nước gặp nhiều trở ngại, ông tiếp tục tìm kiếm những điều kiện có thể giúp phong trào kháng chiến duy trì sức sống.

Cuộc khởi nghĩa Bãi Sậy cuối cùng bị thực dân Pháp đàn áp, nhưng tinh thần chiến đấu của nghĩa quân đã để lại dấu ấn sâu sắc trong lịch sử dân tộc. Nguyễn Thiện Thuật tiếp tục sống lưu vong ở Trung Quốc và qua đời tại Nam Ninh năm 1926. Ông không được chứng kiến ngày đất nước giành lại độc lập, nhưng cuộc đời và sự nghiệp của ông đã trở thành biểu tượng của lòng yêu nước, ý chí kiên cường và tinh thần trách nhiệm của một sĩ phu trước vận mệnh dân tộc.

Nguyễn Thiện Thuật là một trong những người tiêu biểu cho phong trào Cần Vương chống Pháp cuối thế kỷ XIX. Cuộc khởi nghĩa Bãi Sậy tuy không giành được thắng lợi cuối cùng, nhưng đã góp phần duy trì ngọn lửa đấu tranh trong nhân dân, thể hiện ý chí bảo vệ non sông và truyền cảm hứng cho các thế hệ yêu nước về sau. Tấm gương của ông nhắc nhở chúng ta rằng độc lập, tự do luôn là giá trị thiêng liêng, đòi hỏi lòng dũng cảm, sự kiên trì và tinh thần sẵn sàng hy sinh vì lợi ích chung.

Ngày nay, khi sống trong hòa bình, chúng ta càng cần trân trọng những đóng góp của các thế hệ đi trước. Noi gương Nguyễn Thiện Thuật không chỉ là ghi nhớ lịch sử mà còn là sống có trách nhiệm, biết giữ gìn truyền thống dân tộc, chăm chỉ học tập và góp sức xây dựng quê hương. Dù cuộc khởi nghĩa Bãi Sậy đã lùi xa hơn một thế kỷ, tên tuổi Nguyễn Thiện Thuật vẫn được nhắc đến như một minh chứng cho tinh thần yêu nước không chịu khuất phục trước ách ngoại xâm.