Nguyễn Thiếp – La Sơn Phu Tử

Trong lịch sử Việt Nam cuối thế kỷ XVIII, Nguyễn Thiếp là một nhà giáo, nhà tư tưởng và danh sĩ nổi tiếng. Người đời kính trọng ông với hiệu La Sơn Phu Tử.

Nguyễn Thiếp sinh năm 1723 tại làng Mật Thôn, huyện La Sơn, trấn Nghệ An, nay thuộc tỉnh Hà Tĩnh.

Từ nhỏ, ông đã nổi tiếng thông minh, ham học và có kiến thức sâu rộng.

Ông từng ra làm quan nhưng không muốn chạy theo danh lợi. Sau đó, ông trở về quê mở trường dạy học và nghiên cứu.

Một học trò hỏi:

— Thưa thầy, học hành để làm gì?

Nguyễn Thiếp trả lời:

— Học trước hết là để sửa mình, sau đó mới có thể giúp đời.

Nguyễn Thiếp sống thanh bạch và dành nhiều thời gian cho việc đọc sách, nghiên cứu và dạy học.

Danh tiếng của ông ngày càng lan rộng. Nhiều người tìm đến xin học và hỏi ý kiến về việc đời.

Cuối thế kỷ XVIII, đất nước có nhiều biến động. Phong trào Tây Sơn phát triển mạnh.

Vua Quang Trung – Nguyễn Huệ rất coi trọng tài năng của Nguyễn Thiếp và nhiều lần mời ông ra giúp nước.

Ban đầu, Nguyễn Thiếp còn do dự.

Một người hỏi:

— Vì sao ngài không lập tức nhận lời vua Quang Trung?

Nguyễn Thiếp trả lời:

— Người làm việc lớn phải xem xét kỹ thời thế và con người. Nếu nhận lời thì phải thực sự có thể giúp ích cho đất nước.

Sau đó, ông nhận lời tham gia một số công việc dưới triều Quang Trung.

Ông được vua Quang Trung tham khảo ý kiến về nhiều vấn đề quan trọng.

Đặc biệt, Nguyễn Thiếp rất coi trọng giáo dục.

Khi bàn về việc học, ông cho rằng phải học những điều thiết thực, trước hết là đạo lý làm người.

Một người hỏi:

— Muốn xây dựng đất nước mạnh thì phải bắt đầu từ đâu?

Nguyễn Thiếp trả lời:

— Phải chăm lo việc học. Người có học mới hiểu đạo lý, biết cách làm việc và có thể giúp ích cho xã hội.

Ông được giao giúp tổ chức việc học và từng giữ vai trò quan trọng trong việc xây dựng Viện Sùng Chính dưới triều Tây Sơn.

Ông cũng tham gia biên soạn, dịch thuật và truyền bá những kiến thức có giá trị.

Nguyễn Thiếp đặc biệt nhấn mạnh việc học phải đi đôi với hành, học để trở thành người có ích chứ không phải chỉ để cầu danh.

Khi quân Thanh kéo sang xâm lược nước ta năm 1788, Nguyễn Thiếp đã có những đóng góp về tư tưởng và được Quang Trung coi trọng.

Sau khi Quang Trung mất, Nguyễn Thiếp trở về quê và tiếp tục cuộc sống nghiên cứu, dạy học.

Ông qua đời năm 1804, hưởng thọ 81 tuổi.

Một học sinh hỏi cô giáo:

— Thưa cô, vì sao Nguyễn Thiếp được gọi là La Sơn Phu Tử?

Cô giáo trả lời:

— “La Sơn” là tên vùng đất nơi ông sống, còn “Phu Tử” là cách gọi kính trọng dành cho một bậc thầy có học vấn và đạo đức. Ông được người đời kính trọng không chỉ vì tài học mà còn vì lối sống thanh cao và tư tưởng coi trọng giáo dục.

BÀI HỌC

Câu chuyện về Nguyễn Thiếp – La Sơn Phu Tử nhắc chúng ta về tinh thần học tập, đạo đức, lối sống thanh cao và trách nhiệm dùng tri thức để phục vụ đất nước.

Đối với học sinh ngày nay, bài học quan trọng là học phải đi đôi với hành, không ngừng rèn luyện đạo đức và sử dụng kiến thức để trở thành người có ích cho gia đình và xã hội.