NGUYỄN THƯỢNG MẪN- NGỌN LỬA CỦA CÁC MẠNG XỨ ĐÔNG

Ông sinh ra năm 1918 trong một gia đình trí thức tại phố Đề Lao. Nguyễn Thượng Mẫn sớm nuôi dưỡng lòng yêu nước khi tận mắt chứng kiến sự bất công và tàn bạo của chế độ cai trị thực dân. Khi 18 tuổi, người thanh niên thông minh, giỏi tiếng Pháp ấy đã cùng những người bạn đồng chí hướng sáng lập "Hội học sinh yêu nước". Dưới sự dẫn dắt của các nhà cách mạng tiền bối như Lê Thanh Nghị và Hoàng Văn Thụ, nhóm trẻ tuổi này nhanh chóng trưởng thành và đứng vào hàng ngũ của Đảng. Tháng 8 năm 1938, Chi bộ Đảng đầu tiên của thành phố Hải Dương được thành lập tại số 17 phố Đông Môn, và Nguyễn Thượng Mẫn được tin tưởng giao trọng trách Bí thư. Trên căn gác xép nhỏ với những lối thoát hiểm bí mật, đốm lửa cách mạng đầu tiên của vùng đất xứ Đông đã bắt đầu nhen nhóm.

        Con đường đấu tranh chưa bao giờ bằng phẳng. Cuối năm 1939, trước làn sóng đàn áp gắt gao của kẻ thù, Nguyễn Thượng Mẫn sa vào tay giặc. Dù chịu muôn vàn cực hình dã man, khí tiết kiên trung của người cộng sản trẻ tuổi đã khiến quân thù thất bại, buộc phải trả tự do cho ông vì không đủ chứng cứ. Không quản ngại nguy hiểm, ông tiếp tục chuyển vùng hoạt động sang Nam Định rồi Thái Bình. Khi bị bắt lại, địch thậm chí còn dán ảnh ông trước cửa nhà cùng dòng chữ "tên cộng sản nguy hiểm đã bị kết án tử hình" nhằm uy hiếp tinh thần gia đình. Tấm ảnh đen trắng duy nhất ấy đã được người chị ruột xé vội và lén cất giữ như một kỷ vật thiêng liêng cho đến tận ngày nay.

        Những ngày tháng cuối đời trong "xà lim án chém" tại nhà tù Hỏa Lò là chuỗi ngày đày đọa kiệt sức, nhưng gian lao chẳng thể lay chuyển được niềm tin sắt đá vào ngày đất nước tự do. Ngày 8 tháng 7 năm 1942, người Bí thư Chi bộ đầu tiên ấy trút hơi thở cuối cùng khi mới tròn 24 tuổi xuân. Cuộc đời Nguyễn Thượng Mẫn tuy ngắn ngủi nhưng tựa như một đốm lửa rực sáng giữa đêm đen thực dân, góp phần thổi bùng lên ngọn lửa cách mạng mạnh mẽ trên đất Hải Dương và vùng Duyên hải Bắc Bộ. Tên ông ngày nay được trang trọng đặt cho một tuyến đường quê hương, trở thành biểu tượng sống động về lòng kiên trung và sự hiến dâng trọn vẹn cho độc lập dân tộc.