Nguyễn Tiến Thụ

Nguyễn Tiến Thụ

Sớm từ giã tuổi thơ, Nguyễn Tiến Thụ tham gia cách mạng với bầu nhiệt huyết cháy bỏng của truyền thống gia đình, quê hương. Năm 1951, anh đang công tác tại Huyện bộ Việt Minh Tiên Du thì được huyện cử tham gia Đội TNXP công tác Trung ương, được cử làm phân đội phó thuộc đơn vị Tô Hiệu gồm hơn 200 nam nữ thanh niên của huyện Tiên Du và Từ Sơn, tham gia phục vụ chiến địch Hoàng Hoa Thám, làm nhiệm vụ vận chuyển vũ khí và lương thực. Kết thúc chiến dịch Hoàng Hoa Thám, đơn vị được điều lên phục vụ chiến dịch Tây Bắc với nhiệm vụ mở đường 13 từ Yên Bái lên Nghĩa Lộ. Đường 13 đã lâu không sử dụng, bị hư hại, thành rừng rậm, lại thi công giữa mùa mưa nên công việc thật gian khổ, hầu hết chân anh em đều bị lở loét. Thời kỳ này địch đang sử dụng bom nổ chậm, anh tranh thủ học cách đào phá bom của các đồng chí công binh. Kết thúc chiến dịch Tây Bắc năm 1952, Nguyễn Tiến Thụ được bầu là Chiến sĩ thi đua của toàn Đội TNXP Trung ương. Sau chiến dịch Tây Bắc, đơn vị Tô Hiệu được sang phục vụ chiến dịch Thượng Lào, thời kỳ này địch sử dụng nhiều bom nổ chậm ở các đoạn đường xung yếu. Đội phá bom Nguyễn Tiến Thụ phụ trách đã phá được 3 quả ở những điểm then chốt. Kết thúc chiến dịch Thượng Lào ngày 16/12/1953 Nguyễn Tiến Thụ được kết nạp Đảng và được bầu là Chiến sĩ thi đua của Liên phân đội Tô Hiệu. Tháng 1/1954, cùng hai đồng chí Thụy, Tảo, Nguyễn Tiến Thụ được lệnh cấp tốc về Việt Bắc nhận nhiệm vụ mới. Lúc này có thay đổi, tất cả nữ TNXP đều được chuyển ngành, còn nam TNXP thì nhập vào Đoàn TNXP Trung ương do đồng chí Vũ Kỳ – Thư ký của Bác Hồ làm Đoàn trưởng. Về Đoàn TNXP Trung ương, Đội phá bom nổ chậm được thành lập gồm 12 cán bộ, đội viên phục vụ chiến dịch Điện Biên Phủ. Nguyễn Tiến Thụ cùng đồng đội được các đồng chí công binh hướng dẫn sơ bộ về kiến thức phá các loại bom mà địch thường dùng: Đội phá bom được điều ngay về Ngã ba Cò Nòi cùng các đại đội 401, 403, 404, 407 của đội 40 và một số đại đội của đội 34. Ngã ba Cò Nòi là điểm gặp nhau của đường 41 và đường 13. Đây là một thung lũng sâu và hẹp, là điểm xung yếu nhất, quyết liệt nhất từ hậu phương miền Bắc qua Yên Bái, Nghĩa Lộ lên Điện Biên Phủ. Từ khu 4 Hòa Bình lên Điện Biên Phủ, mỗi ngày đêm địch thả xuống đây đến 300 quả bom các loại, chủ yếu là bom phá, bom nổ chậm, rồi đến bom bướm, bom cối xay, bom napan… Tham gia chiến dịch chưa được một tháng mà ngã ba Cò Nòi đất đá đã tơi tả, màu xanh không còn, hàng trăm cán bộ, chiến sĩ, TNXP đã hy sinh để giữ gìn cho con đường luôn được thông suốt. Trong các loại bom có hai loại nguy hiểm nhất là bom nổ chậm và bom bướm. Bom nổ chậm không có hẹn giờ mà bom nổ nhanh hay chậm là do chất axit trong vòng nhựa hãm kim hỏa, quả nào axit loãng vòng nhựa sẽ chậm cháy thì bom chậm nổ, quả nào axit đặc vòng nhựa hãm kim hỏa cháy nhanh thì bom sẽ nổ sớm, phần nữa còn do thời tiết ngày nắng nóng thì bom nổ nhanh hơn, có quả chỉ sau 30 phút đã nổ, có quả ngày hôm sau mới nổ. Còn bom bướm thì cực kỳ nguy hiểm, đây là loại bom sát thương, từ máy bay thả xuống, bom bướm lớn to hơn cả thùng phi khi mở ra, thường gọi là bom mẹ, khi bom mẹ mở ra trong đó có 250 quả bom con, mỗi quả bằng hộp sữa bò có 4 cánh xòe ra cho bom bay khắp nơi rồi hạ cánh xuống đất là ngòi nổ sẵn sàng, chỉ cần va vào là bom nổ, loại bom bằng chất gang nên giòn và mảnh nhỏ, khi nổ có thể sát thương cả chục người quanh đó. Một lần đồng chí Thới đại đội 404 giật một quả nhiều lần không nổ, đã dũng cảm cầm trái bom quăng xuống vực thì bom nổ. Anh đã hy sinh. Trước việc đó, Nguyễn Tiến Thụ bàn với anh em trong đội phá bom cần tháo một quả để nghiên cứu, xem xét và khẳng định là bom sát thương thì khi nổ bom sẽ hất mảnh theo mặt bằng mặt đất chứ không khoan xuống phía dưới. Ta có thể đào một hố sâu ngập đầu khi tháo giơ tay lên mặt đất, nếu tình huống xấu quả bom nổ thì chỉ có khả năng cụt hai bàn tay, toàn đội nhất trí, mọi việc được chuẩn bị, quả bom bướm để tháo đã được giật nhiều lần không nổ. Nguyễn Tiến Thụ nhận tháo quả bom này. Anh Chanh người Thái Bình nói vui: “Thụ ơi, cẩn thận đấy, chưa đầy 20 tuổi mà cụt 2 bàn tay là gay đấy!” Nguyễn Tiến Thụ mỉm cười và bình tĩnh nhảy xuống hố. Anh giơ quả bom lên mặt đất bắt đầu thao tác, loay hoay hơn 5 phút vẫn chưa tháo được, cả đội lo lắng, hồi hộp. Anh thử xoay ngược lại thì phát hiện: loại bom này khi tháo phải ngược lại chiều kim đồng hồ, khá vất vả mới đưa được ngòi nổ của quả bom ra ngoài, cả đội vui sướng reo lên và ùa đến kéo Nguyễn Tiến Thụ lên mừng vui khôn xiết, ai cũng tranh xem ngòi nổ của loại bom độc ác này. Việc phá bom bướm lại đơn giản chỉ lấy sào hoặc lấy dây cho móc vào quả bom tìm nơi an toàn chọc hoặc giật là bom nổ, những quả chọc hoặc giật mà không nổ là do chốt kim hỏa bị vướng hoặc lò xo giữ kim hỏa không hoạt động. Sau lần đồng chí Thới hy sinh, toàn đội phá bom luôn cảnh giác với loại bom này. Anh cùng đồng đội quyết định kéo những quả bom không nổ vào một hố sâu 0,5m, cứ 10 đến 20 quả là cho bộc phá phá nổ. Những ngày giữa tháng 3 năm 1954 là thời kỳ vô cùng ác liệt, máy bay giặc suốt ngày không biết bao nhiêu đợt đánh phá và trút biết bao nhiêu bom các loại xuống Cò Nòi. Nhớ lại một lần khi đến Cò Nòi chưa được một tuần, trên đài quan sát theo dõi được 2 quả bom nổ chậm, khi xuống anh em quyết định phá quả sát đường trước, các quả khác tìm phá sau. Khi tìm được quả bom, Nguyễn Tiến Thụ bảo đồng chí Tảo khỏe tay lấy thuốn tìm xem đầu bom ở chỗ nào, khi tìm được thì Tảo và Thụy tiếp tục đào để mình đi tìm quả khác, hai anh em bắt đầu đào tìm ngòi nổ thì bất ngờ quả ngay phía sườn đồi phát nổ, Nguyễn Tiến Thụ và Thụy bị vùi, anh em chạy đến bới lên an toàn. Ban Chỉ huy yêu cầu về y tế kiểm tra điều trị.