Nguyễn Tiến Thụ- Người chiến sĩ sáng tạo trên tuyến lửa Điện Biên

Đồng chí Nguyễn Tiến Thụ sinh năm 1934 tại thôn Đình Cả, xã Nội Duệ, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh. Sinh ra trong một gia đình có truyền thống cách mạng và giàu lòng yêu nước, ông sớm tham gia kháng chiến và tích cực đóng góp cho sự nghiệp giải phóng dân tộc.

Năm 1951, Nguyễn Tiến Thụ công tác tại huyện bộ Việt Minh Tiên Du và được cử tham gia Đội Thanh niên xung phong công tác Trung ương, giữ cương vị Phân đội phó Phân đội Tô Hiệu. Năm 1952, ông tham gia phục vụ Chiến dịch Tây Bắc, trực tiếp góp sức mở tuyến đường từ Yên Bái lên Nghĩa Lộ. Đến năm 1954, khi Đoàn Thanh niên xung phong Trung ương được thành lập theo chỉ thị của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ông được điều động về Đội phá bom thuộc Đội 40 Thanh niên xung phong phục vụ Chiến dịch Điện Biên Phủ và nhanh chóng có mặt tại ngã ba Cò Nòi, một trong những trọng điểm đánh phá ác liệt nhất của địch.

Ngã ba Cò Nòi là nơi giao nhau của các tuyến đường chiến lược dẫn lên Điện Biên Phủ. Trong những ngày cao điểm, khu vực này phải hứng chịu hàng trăm quả bom các loại như bom phá, bom nổ chậm và bom bươm bướm. Trước tình hình đó, Nguyễn Tiến Thụ luôn trăn trở tìm cách giảm thương vong cho đồng đội và nâng cao hiệu quả phá bom. Từ thực tiễn chiến đấu, ông cùng đồng đội nghiên cứu đặc điểm hoạt động của bom bươm bướm và đi đến kết luận rằng loại bom này khi phát nổ sẽ phát tán mảnh theo mặt đất. Sau khi nghiên cứu kỹ, ông trực tiếp tháo gỡ thử nghiệm thành công, tạo cơ sở cho việc xử lý loại bom nguy hiểm này một cách hiệu quả hơn.

Từ kinh nghiệm thực tế, Nguyễn Tiến Thụ cùng đồng đội đã áp dụng nhiều biện pháp sáng tạo trong công tác phá bom. Những quả bom không phát nổ được kéo tập trung vào một vị trí an toàn rồi dùng bộc phá kích nổ, vừa tiết kiệm thời gian vừa hạn chế thương vong. Nhờ những sáng kiến đó, công tác rà phá bom tại ngã ba Cò Nòi đạt hiệu quả cao, góp phần giữ vững tuyến đường vận chuyển phục vụ chiến dịch.

Trong quá trình làm nhiệm vụ, đồng chí Nguyễn Tiến Thụ đã nhiều lần đối mặt với hiểm nguy. Đêm 16 tháng 3, khi đội phá bom triển khai nhiệm vụ xử lý bom nổ chậm, một tổ công tác bất ngờ gặp tai nạn do bom phát nổ, nhiều đồng đội anh dũng hy sinh. Nén đau thương, ông cùng đồng đội thu nhặt và mai táng các chiến sĩ ngay tại sườn đồi Cò Nòi rồi tiếp tục lao vào công việc thông đường để bảo đảm giao thông cho chiến trường.

Giữa tháng 3 năm 1954, ông được điều sang Đại đội 404 với cương vị Đại đội phó phụ trách phá bom tại tuyến đường ngầm Hát Lót, nơi địch tăng cường đánh phá nhằm ngăn chặn việc vận chuyển lương thực ra mặt trận. Tại đây, ông tiếp tục nghiên cứu nguyên lý hoạt động của các loại bom và có nhiều sáng kiến hiệu quả. Một trong những sáng kiến tiêu biểu là đào hố cá nhân để thử tháo bom bươm bướm. Chấp nhận nguy cơ hy sinh, ông trực tiếp thực hiện và tháo thành công loại bom này, góp phần giảm đáng kể thương vong cho đồng đội trong quá trình làm nhiệm vụ.

Trong suốt Chiến dịch Điện Biên Phủ, đồng chí Nguyễn Tiến Thụ cùng đồng đội đã phá được 120 quả bom các loại, trong đó có 7 quả bom nổ chậm và 50 quả bom bươm bướm. Bản thân ông bốn lần bị bom nổ chậm vùi lấp nhưng vẫn kiên cường vượt qua, tiếp tục chiến đấu và hoàn thành nhiệm vụ được giao.

Ghi nhận những đóng góp xuất sắc trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, năm 2014, nhân kỷ niệm 60 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ, đồng chí Nguyễn Tiến Thụ được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Những sáng kiến, lòng dũng cảm và tinh thần trách nhiệm của ông đã góp phần quan trọng vào việc bảo đảm giao thông thông suốt, phục vụ thắng lợi của chiến dịch lịch sử.