Nguyễn Tôn Nhơn(1868-1926)
Ông Nguyễn Tôn Nhơn sinh năm 1868 tại thôn An Bình, huyện Kiến Phong, tỉnh Định Tường (nay là xã An Bình, huyện Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp), người gốc tỉnh Quảng Bình. Nội Tổ theo lưu dân di cư vào Nam đầu thẻ kỳ XIX. Cha là ông Nguyễn Vân Chất và mẹ là bà Nguyễn Thị Huyền.
Là người có bản chất thông minh, lúc nhỏ học chữ Nho, sau học chữ Quốc ngữ. Ông là người yêu nước, lúc nào cũng thiết tha với sự nghiệp đầu tranh giành độc lập dân tộc, nhưng chưa tìm được cơ hội và điều kiện hoạt động.
Đến năm 1907, ông tham gia phong trào Đông Du và Duy Tân. Ông và ông cử Nguyễn Bá Trác là hai nhân vật hoạt động hăng say trong hai phong trào ở làng An Bình và vùng chung quanh. Ông quan hệ với ông Nguyễn Quang Diêu, một lãnh tụ của phong trào Đông Du miền Nam, thường bí mật đền hội họp ở chùa Linh Sơn (Mỹ Trà).
Ông lành nhiệm vụ chiêu mộ thanh niên tham gia xuất dương du học và vận động ủng hộ tài chính cho phong trào. Đồng thời, vận động
DONG THAP NHÂN VẬT CHE
10
mọi người tham gia việc cắt tóc ngắn, mặc Âu phục, mở hội buôn, lập trường học...
Do hoạt động tích cực, ông bị chính quyền thực dân theo dòi, khám xét nhà và bắt vào tháng 11/1910. Sau hơn một tháng giam cầm ông ở khám đường Vĩnh Long, thực dân điều tra nhưng không tìm ra manh mỗi gì, đành phải thả ra. Do tình hình lúc bây giờ rất căng thẳng, ông phải lần tránh vô làm ruộng ở kinh Đô Sơn (Doceul) thuộc làng Phong Mỹ gần hai năm.
Đến năm 1912, ông tiếp tục hoạt động lại và có quan hệ rộng hơn với một số nhà yêu nước trong Đông Kinh Nghĩa Thục bị thực dân Pháp an trí hoặc trồn vào Nam, như Vô Hoành ở Sa Đéc, Nguyễn Quyền ở Bến Tre, Nguyễn Xuân Côn ở Đốc Vàng...
Đến năm 1926, ông lâm bệnh và từ trần, hướng dương 56 tuổi, được chôn cất tại xóm Ngã Cạy, thôn An Bình, huyện Kiền Phong, tỉnh Định Tường (nay là xã An Bình, huyện Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp).
