Nguyễn Trãi (1380–1442) là một anh hùng dân tộc, nhà chính trị, nhà quân sự, nhà văn hóa và nhà thơ lớn của Việt Nam.

Nguyễn Trãi (1380–1442) là một anh hùng dân tộc, nhà chính trị, nhà quân sự, nhà văn hóa và nhà thơ lớn của Việt Nam. Ông có vai trò quan trọng trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn chống quân Minh vào đầu thế kỷ XV.

Nguyễn Trãi sinh năm 1380, hiệu là Ức Trai, quê gốc ở Nhị Khê, Thường Tín, Hà Nội ngày nay. Ông là người có tài năng và tư tưởng yêu nước sâu sắc. Khi đất nước bị quân Minh đô hộ, Nguyễn Trãi đã tìm đến Lê Lợi ở Lam Sơn và tham gia cuộc khởi nghĩa.

Trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, Nguyễn Trãi giữ vai trò quan trọng trong việc soạn thảo thư từ, kế sách và vận động quân Minh đầu hàng. Ông đề cao tư tưởng lấy nhân nghĩa làm gốc, hạn chế chiến tranh và mong muốn đem lại cuộc sống yên bình cho nhân dân.

Năm 1428, sau khi cuộc khởi nghĩa Lam Sơn thắng lợi, Nguyễn Trãi thay mặt Lê Lợi viết “Bình Ngô đại cáo”. Tác phẩm khẳng định chủ quyền, nền văn hiến và ý chí độc lập của dân tộc Đại Việt, đồng thời tuyên bố thắng lợi của nghĩa quân Lam Sơn.

Nguyễn Trãi còn để lại nhiều tác phẩm có giá trị lớn về văn học, lịch sử và tư tưởng như “Quốc âm thi tập”, “Ức Trai thi tập” và “Dư địa chí”.

Năm 1442, Nguyễn Trãi bị kết án oan trong vụ án Lệ Chi Viên và qua đời cùng gia đình. Đến năm 1464, vua Lê Thánh Tông đã minh oan cho ông.

Nguyễn Trãi được lịch sử ghi nhớ là một nhân vật kiệt xuất của dân tộc, người luôn đặt lợi ích của đất nước và nhân dân lên hàng đầu. Năm 1980, UNESCO công nhận ông là Danh nhân văn hóa thế giới.