NGUYỄN TRÃI
1. Nguyễn Trãi (1380–1442)
Thông tin cơ bản
Hiệu: Ức Trai.
Năm sinh – năm mất: 1380–1442.
Quê gốc: Chi Ngại, Chí Linh, Hải Dương xưa.
Vai trò: Nhà chính trị, quân sự, ngoại giao và nhà văn hóa lớn của Việt Nam.
Nguyễn Trãi sinh năm 1380 trong một gia đình có truyền thống học tập. Năm 1400, ông thi đỗ Thái học sinh và từng làm quan dưới triều Hồ. Sau khi nhà Minh xâm lược Đại Việt, ông tham gia khởi nghĩa Lam Sơn do Lê Lợi lãnh đạo, giữ vai trò mưu sĩ, đề xuất kế sách đánh giặc và soạn thảo thư từ ngoại giao. Ông chủ trương kết hợp đấu tranh quân sự, chính trị và ngoại giao, góp phần quan trọng vào thắng lợi của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn năm 1427.
Sau khi đất nước giành lại độc lập, Nguyễn Trãi tiếp tục phục vụ triều đình nhà Lê và để lại nhiều tác phẩm có giá trị, tiêu biểu là Bình Ngô đại cáo, áng văn chính luận nổi tiếng khẳng định chủ quyền và nền độc lập của Đại Việt. Năm 1442, ông bị kết án oan trong vụ án Lệ Chi Viên; đến năm 1464, ông được vua Lê Thánh Tông minh oan. Nguyễn Trãi có công lớn trong sự nghiệp giải phóng dân tộc và xây dựng đất nước, đồng thời để lại di sản văn học, tư tưởng quý báu. Ông được UNESCO vinh danh là Danh nhân văn hóa thế giới năm 1980.
