Nguyễn Trãi

Nguyễn Trãi (1380–1442) sinh ra trong một gia đình danh giá nhưng sớm chịu nhiều mất mát khi mồ côi mẹ từ năm 6 tuổi. Năm 1407, giặc Minh xâm lược, cha ông bị bắt sang Trung Quốc; cuộc chia ly đẫm nước mắt tại ải Nam Quan cùng lời dặn của cha đã trở thành động lực để ông dấn thân cứu nước. Trong những năm tháng ẩn mình chờ thời, ông nên duyên với Nguyễn Thị Lộ, một người con gái tài sắc vẹn toàn, người sau này trở thành tri kỷ đồng điệu với ông từ cuộc sống đến văn chương. Sau khi cùng Lê Lợi bình định thiên hạ, Nguyễn Trãi lui về ở ẩn tại Côn Sơn, nhưng tài năng của vợ ông vô tình đẩy gia đình vào vòng xoáy chính trị chốn cung đình. Năm 1442, vua Lê Thái Tông đột ngột băng hà tại Lệ Chi Viên khi đang ở cùng Nguyễn Thị Lộ; phe gian thần lập tức khép ông vào tội thí vua. Vụ án oan khốc liệt này dẫn đến thảm án tru di tam tộc, xóa sổ cả ba họ nhà Nguyễn Trãi. Phải đến 22 năm sau, vua Lê Thánh Tông mới ban chiếu minh oan, trả lại sự trong sạch cho bậc đại công thần có số phận bi tráng bậc nhất lịch sử.