Nguyễn Trãi — Anh hùng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới

Nguyễn Trãi, hiệu Ức Trai, sinh năm 1380 tại Thăng Long và mất năm 1442 trong oan khuất, là nhà chính trị, nhà thơ, nhà tư tưởng vĩ đại của dân tộc, đồng thời là danh nhân văn hóa thế giới được UNESCO vinh danh. Thời trẻ ông đậu Thái học sinh và làm quan dưới triều nhà Hồ, nhưng khi nhà Minh xâm lược năm 1407, cha ông bị bắt đày sang Trung Quốc, và trước khi chia tay cha đã dặn ông phải cố gắng báo thù cho nước, cứu dân ra khỏi cảnh khổ cực. Suốt mười năm sau ông sống âm thầm chờ thời cơ, đến năm 1418 thì tìm đến Lam Sơn phò Lê Lợi kháng chiến, dâng Bình Ngô Sách với đường lối đánh bằng mưu trí và lấy lòng dân làm gốc chứ không chỉ dựa vào sức mạnh vũ khí. Trong suốt quá trình kháng chiến, ông đảm nhận việc soạn thảo thư từ, chiếu cáo và xử lý các vấn đề đối ngoại, góp phần làm cho quân Minh lúng túng và nhân dân càng ngày càng ủng hộ nghĩa quân. Khi thắng lợi hoàn toàn năm 1428, ông viết ra Bình Ngô Đại Cáo – áng văn kiệt tác mở đầu bằng tư tưởng muôn đời vẫn sáng ngời: “Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân, quân điếu phạt trước lo trừ bạo”. Sau khi hòa bình được lập lại, ông tiếp tục giúp trị nước một cách thanh liêm, không ham quyền thế, nhưng đến năm 1442 thì bị dính vào vụ án oan Lệ Chi Viên, bị tru di cả ba họ một cách đau thương. Hai mươi hai năm sau, vua Lê Thánh Tông đã minh xét rõ sự thật, giải oan cho ông và hết lời ngợi khen đức độ, tài năng của Ức Trai. Ông để lại cho đời nhiều tác phẩm quý giá như Bình Ngô Đại Cáo, Quốc Âm Thi Tập, Dư Địa Chí… và tên tuổi, tư tưởng nhân nghĩa, yêu nước thương dân của ông mãi mãi được người Việt kính trọng và ghi nhớ.