Nguyễn Trãi – Bậc quân sư toàn tài và tư tưởng lấy dân làm gốc

Trong lịch sử Việt Nam, hiếm có nhân vật nào mà cuộc đời và sự nghiệp lại mang tầm vóc vĩ đại, đa diện nhưng cũng đầy bi tráng như Nguyễn Trãi. Ông không chỉ là một nhà quân sự, nhà chính trị lỗi lạc, người góp công lớn nhất vào chiến thắng của khởi nghĩa Lam Sơn, mà còn là một nhà thơ, nhà tư tưởng lớn mang tầm quốc tế. Với triết lý sống "Nhân nghĩa", ông đã cùng Lê Lợi viết nên bản hùng ca độc lập cho dân tộc sau 20 năm ròng rã dưới ách đô hộ của nhà Minh. 1. Người con của hai dòng họ khoa bảng Nguyễn Trãi sinh ra trong một gia đình có truyền thống hiếu học và yêu nước. Ông là con trai của Nguyễn Phi Khanh và là cháu ngoại của quan Tư đồ Trần Nguyên Đán. Từ nhỏ, ông đã được hấp thụ nền giáo dục Nho giáo sâu sắc nhưng đầy nhân văn. Năm 1400, ông đỗ Thái học sinh và ra làm quan cho nhà Hồ. Tuy nhiên, khi giặc Minh xâm lược nước ta, cha bị bắt sang phương Bắc, Nguyễn Trãi đã khắc ghi lời dặn của cha: "Con trở về lập chí, rửa nhục cho nước, trả thù cho cha, thế mới là đại hiếu". Từ đó, ông dốc lòng tìm đường cứu nước. 2. Chiến lược "Tâm công" và chiến thắng Lam Sơn Nguyễn Trãi đã tìm lên vùng núi Lam Sơn (Thanh Hóa) để dâng bản "Bình Ngô sách" cho thủ lĩnh Lê Lợi. Trong suốt 10 năm gian khổ của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, ông đã trở thành "cánh tay phải", người cố vấn chiến lược tài ba nhất của Lê Lợi. Điểm sáng chói nhất trong thiên tài của Nguyễn Trãi chính là tư tưởng "Tâm công" (đánh vào lòng người). Thay vì chỉ dùng sức mạnh vũ lực, ông đã viết hàng loạt thư từ gửi cho các tướng giặc, phân tích lẽ phải - trái, chỉ ra sự thất bại tất yếu của kẻ xâm lược, khiến đối phương hoang mang, nhụt chí mà ra hàng. Ông là người trực tiếp soạn thảo các văn thư ngoại giao, điều binh khiển tướng và đặc biệt là viết bản "Bình Ngô Đại Cáo" – bản tuyên ngôn độc lập thứ hai của dân tộc sau chiến thắng năm 1427. Tác phẩm này khẳng định một chân lý vĩnh cửu: "Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân