Nguyễn Trãi – Danh nhân văn hóa thế giới, tác giả Bình Ngô đại cáo

Nguyễn Trãi sinh năm 1380, là con của Nguyễn Phi Khanh và bà Trần Thị Thái, cháu ngoại quan Tư đồ Trần Nguyên Đán. Ông đỗ Thái học sinh năm 1400 dưới triều Hồ, nổi tiếng học rộng tài cao ngay từ thuở thiếu thời.

Khi giặc Minh xâm lược, cha ông bị bắt giải sang Trung Quốc. Nghe lời cha dặn phải nén nỗi đau riêng để lo việc lớn trả thù nhà, đền nợ nước, Nguyễn Trãi tìm đến Lam Sơn theo phò Lê Lợi, dâng kế sách Bình Ngô sách, vạch ra đường lối chiến lược cho cuộc khởi nghĩa.

Trong suốt 10 năm kháng chiến (1418-1427), ông là quân sư trọng yếu, đặc trách công tác ngoại giao, soạn thảo thư từ dụ hàng, thực hiện chiến lược “tâm công” đánh vào lòng người để làm tan rã ý chí quân địch, góp phần quan trọng đưa cuộc khởi nghĩa Lam Sơn đến thắng lợi hoàn toàn.

Sau khi đất nước sạch bóng quân thù, ông thay Lê Lợi soạn thảo Bình Ngô đại cáo, áng thiên cổ hùng văn tuyên bố nền độc lập, mở đầu bằng tư tưởng nhân nghĩa: “Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân, quân điếu phạt trước lo trừ bạo”.

Cuộc đời Nguyễn Trãi kết thúc trong bi kịch oan khuất với vụ án Lệ Chi Viên năm 1442, nhưng tài năng và nhân cách của ông vẫn tỏa sáng muôn đời. Năm 1980, UNESCO đã vinh danh Nguyễn Trãi là Danh nhân văn hóa thế giới, ghi nhận những đóng góp to lớn của ông cho lịch sử và văn hóa dân tộc.