NGUYỄN TRÃI – NGÒI BÚT THAY GƯƠM GIÁO
Nguyễn Trãi sinh ra trong một gia đình khoa bảng, sớm thấm nhuần tư tưởng nhân nghĩa. Khi đất nước rơi vào ách đô hộ của nhà Minh, ông không chọn con đường ẩn dật, mà dấn thân vào con đường gian khổ nhất: lấy trí tuệ làm vũ khí, lấy chính nghĩa làm ngọn cờ.
Theo phò Lê Lợi từ những ngày đầu khởi nghĩa Lam Sơn, Nguyễn Trãi không chỉ là mưu sĩ mà còn là linh hồn tinh thần của cuộc kháng chiến. Ông soạn thảo hàng loạt thư kêu gọi hàng giặc, phân tích rõ lẽ phải – trái, vạch trần dã tâm xâm lược, đánh thẳng vào tâm lý quân Minh.
Có những bức thư chưa cần giao chiến đã khiến thành trì giặc tự mở cửa đầu hàng. Đó là thắng lợi của trí tuệ và nhân tâm, không phải máu đổ.
Sau khi giành được độc lập, Nguyễn Trãi thay Lê Lợi viết “Bình Ngô Đại Cáo” – áng thiên cổ hùng văn. Không chỉ tuyên bố chiến thắng, bản cáo còn khẳng định:
“Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân.”
Chiến tranh kết thúc, nhưng Nguyễn Trãi vẫn mang nặng nỗi ưu tư vì dân vì nước. Cuộc đời ông kết thúc trong bi kịch Lệ Chi Viên, song lịch sử đã trả lại công bằng: Nguyễn Trãi là anh hùng dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới, người đã chứng minh rằng trong thời chiến, ngòi bút cũng có sức mạnh như vạn quân.
