NGUYỄN TRÃI: NGÒI BÚT THUẬT CHIẾN VÀ NGHỆ THUẬT MƯU LƯỢC TÂM TÂM TRONG KHÁNG CHIẾN LAM SƠN
Trường Đại học Hải Dương
Trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc, Nguyễn Trãi (hiệu Ức Trai) nổi lên như một nhân vật đặc biệt: vị danh thần không trực tiếp cầm gươm xông pha nơi tiền tuyến, nhưng ngòi bút của ông lại mang sức mạnh tương đương với mười vạn tinh binh.
Dưới góc độ chiến lược quân sự, đóng góp lớn nhất của Nguyễn Trãi cho nghĩa quân Lam Sơn chính là việc đưa phương châm "mưu phạt tâm công" (đánh vào lòng người) lên thành một nghệ thuật tác chiến đỉnh cao.
Đấu trí trên trang giấy: Thông qua hàng chục bức thư gửi cho các tướng lĩnh nhà Minh như Sơn Thọ, Phương Chính, Vương Thông (Quân trung từ mệnh tập), ông dùng lập luận sắc bén để phân tích rõ tình thế ngõ cụt của quân địch, làm suy chuyển ý chí và gieo rắc sự hoang mang trong lòng đối phương.
Hạn chế binh đao: Ngòi bút của ông đã mở ra con đường mở cho hàng vạn quân Minh đang bị vây hãm tại các thành Đông Quan, Xương Giang, giúp nghĩa quân thu phục nhiều thành lũy mà không tốn một giọt máu.
Chiến tranh không chỉ là cuộc đọ sức về lực lượng hay vũ khí, mà trước hết là cuộc chiến về tư tưởng và chính nghĩa. Bằng tư duy kiệt xuất, Nguyễn Trãi đã định hình nên triết lý cốt lõi của phong trào Lam Sơn: "Đem đại nghĩa để thắng hung tàn / Lấy chí nhân để thay cường bạo".
Sự kết hợp giữa sức mạnh quân sự của Lê Lợi và trí tuệ chiến lược của Nguyễn Trãi đã chứng minh một bài học lịch sử sâu sắc: thắng lợi hoàn toàn chỉ đạt được khi ta không chỉ đập tan lực lượng vật chất của kẻ thù, mà còn buộc đối phương phải tâm phục khẩu phục trước lý chính nghĩa của nền độc lập dân tộc.
