NGUYỄN TRÃI “NGƯỜI ANH HÙNG LẤY ĐẠI NGHĨA THẮNG HÙNG CƯỜNG”

Mùa đông năm 1427, ải Chi Lăng gió rít liên hồi qua các khe núi đá vôi. Trên đỉnh đồn cao nhìn xuống, vị quân sư tóc đã lốm đốm bạc, mình khoác chiếc áo bào sờn cũ đang dõi mắt theo đoàn tù binh quân Minh lầm lũi bước đi. Đó là Nguyễn Trãi. Lúc này, cuộc khởi nghĩa Lam Sơn đang đi đến những ngày cuối cùng, chiến thắng đã ở ngay trước mắt.

Nhìn những người lính phương Bắc mình đầy thương tích, co ro trong cái lạnh thấu xương của đất Việt, Nguyễn Trãi chợt lặng người. Ký ức của hai mươi năm trước ùa về như một thước phim quay chậm.

Năm 1407, cũng vào một ngày thê lương như thế, ông đã chạy theo cỗ xe tù của cha mình là Nguyễn Phi Khanh lên tận Ải Nam Quan. Khi đó, Nguyễn Trãi vừa khóc vừa định bước chân sang đất Bắc để làm tròn chữ hiếu. Nhưng người cha già đã quay lại, nghiêm giọng bảo: “Con là người có học, có tài, nên tìm cách rửa nhục cho nước, trả thù cho cha. Như thế mới là đại hiếu!”. Lời dặn dò gan ruột ấy đã giữ chân ông ở lại, biến một người con hiếu thảo thành một người con đại hiếu của cả dân tộc.

Quyết định nhân đạo ấy của Nguyễn Trãi không chỉ cứu sống hàng vạn binh sĩ phương Bắc, mà còn bảo toàn mạng sống cho biết bao người con đất Việt khỏi một cuộc chiến đẫm máu cuối cùng. Bản chất anh hùng của Nguyễn Trãi không nằm ở sự tàn sát, mà nằm ở lòng nhân ái bao la, ở khát vọng hòa bình tột cùng cho nhân dân.

Đầu năm 1428, giang sơn sạch bóng thù, Nguyễn Trãi đặt bút viết nên bản Bình Ngô Đại Cáo. Khi viết đến câu: “Đem đại nghĩa để thắng hung tàn / Lấy chí nhân mà thay cường bạo”, ông biết mình đã hoàn thành trọn vẹn lời hứa với cha năm nào nơi biên ải. Ông không chỉ trả thù cho cha, mà còn đem lại thái bình muôn thuở cho triệu người dân đất Việt.