NGUYỄN TRÃI – NGƯỜI DÙNG NGÒI BÚT ĐỂ GIỮ NƯỚC - A3K67
NGUYỄN TRÃI – NGƯỜI DÙNG NGÒI BÚT ĐỂ GIỮ NƯỚC
Có những người cầm gươm ra trận để bảo vệ non sông. Nhưng cũng có những người không đứng ở nơi chiến trận mà vẫn góp phần làm nên những chiến thắng lớn lao bằng trí tuệ và ngòi bút của mình.
Nguyễn Trãi là một con người như thế.
Ông sinh năm 1380, hiệu là Ức Trai, quê gốc ở Chí Linh, Hải Dương. Sinh ra trong một gia đình có truyền thống học hành và yêu nước, Nguyễn Trãi sớm được tiếp nhận những tư tưởng lớn về đạo lý và trách nhiệm với quê hương.
Nhưng cuộc đời ông sớm phải chứng kiến những biến động dữ dội của đất nước.
Đầu thế kỷ XV, quân Minh xâm lược Đại Việt. Đất nước rơi vào cảnh chiến tranh, nhân dân phải chịu nhiều đau khổ. Cha của Nguyễn Trãi là Nguyễn Phi Khanh bị quân Minh bắt đưa sang Trung Quốc.
Nguyễn Trãi muốn đi theo cha.
Nhưng Nguyễn Phi Khanh đã khuyên con hãy trở về, tìm cách cứu nước, cứu dân.
Lời căn dặn ấy trở thành một dấu mốc trong cuộc đời Nguyễn Trãi.
Ông trở về, mang theo nỗi đau của người con xa cha và một quyết tâm lớn hơn: tìm con đường giành lại độc lập cho đất nước.
Sau đó, Nguyễn Trãi tìm đến Lam Sơn và tham gia cuộc khởi nghĩa do Lê Lợi lãnh đạo.
Nếu Lê Lợi là người cầm quân ngoài chiến trận, thì Nguyễn Trãi là người góp sức bằng trí tuệ và ngòi bút.
Ông viết thư gửi tướng lĩnh nhà Minh, phân tích lẽ phải, thức tỉnh lòng người và góp phần làm lung lay ý chí của đối phương.
Nhưng điều đặc biệt trong tư tưởng của Nguyễn Trãi là ông luôn đặt nhân dân ở vị trí trung tâm.
Ông hiểu rằng một cuộc chiến muốn giành thắng lợi không chỉ cần đánh bại quân thù, mà còn phải đem lại cuộc sống bình yên cho người dân.
Tư tưởng ấy được thể hiện rõ trong câu nói nổi tiếng:
“Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân.”
Với Nguyễn Trãi, đánh giặc không phải để thỏa mãn hận thù.
Đánh giặc là để nhân dân được sống yên ổn.
Và chính tư tưởng ấy đã làm nên một Nguyễn Trãi rất khác biệt trong lịch sử.
Trong những năm kháng chiến, ông cùng Lê Lợi trải qua vô vàn khó khăn. Nghĩa quân có lúc thiếu lương thực, lực lượng yếu, phải rút lui và chờ thời cơ.
Nhưng từng bước, nghĩa quân Lam Sơn lớn mạnh.
Những chiến thắng nối tiếp nhau.
Đến năm 1427, quân Minh thất bại nặng nề tại Chi Lăng – Xương Giang. Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn đi đến thắng lợi.
Đất nước giành lại độc lập.
Sau chiến thắng, Nguyễn Trãi viết “Bình Ngô đại cáo”.
Đó không chỉ là một văn kiện tuyên bố thắng lợi.
Đó còn là một bản hùng ca về chủ quyền dân tộc và khát vọng hòa bình.
Trong những dòng văn ấy, Nguyễn Trãi khẳng định Đại Việt là một quốc gia có chủ quyền, có lịch sử, văn hóa và truyền thống riêng.
Ông không chỉ nói về chiến thắng của nghĩa quân.
Ông nói về niềm tự hào của cả một dân tộc.
Nhưng cuộc đời Nguyễn Trãi không kết thúc trong ánh hào quang của chiến thắng.
Sau khi đất nước giành lại độc lập, ông nhiều lần phải đối mặt với những tranh đấu trong triều đình. Con người tài năng và thẳng thắn ấy có lúc bị nghi ngờ, bị gạt khỏi chính trường.
Ông tìm về Côn Sơn.
Giữa núi rừng yên tĩnh, Nguyễn Trãi sống một cuộc đời gần gũi với thiên nhiên. Nhưng dù rời xa chốn quan trường, trong lòng ông vẫn đau đáu về đất nước và nhân dân.
Năm 1442, một biến cố lớn xảy ra.
Vụ án Lệ Chi Viên khiến Nguyễn Trãi và gia đình bị kết tội. Ông phải chịu một kết cục vô cùng bi thương.
Một con người từng góp phần làm nên độc lập cho đất nước, từng viết nên những áng văn bất hủ, cuối cùng lại phải chịu một số phận nghiệt ngã.
Nhưng lịch sử không quên ông.
Nhiều năm sau, Nguyễn Trãi được minh oan.
Tên tuổi của ông được trả lại với vị trí xứng đáng trong lịch sử dân tộc.
Ngày nay, khi đọc những lời ông viết, ta vẫn cảm nhận được một trái tim luôn hướng về con người.
Nguyễn Trãi không chỉ là một nhà chính trị, một nhà quân sự hay một nhà văn hóa lớn.
Ông còn là người đã dành cả tài năng của mình cho một điều rất giản dị:
mong cho nhân dân được sống trong hòa bình.
Cuộc đời ông có chiến thắng và thất bại, có vinh quang và oan khuất. Nhưng vượt lên tất cả, Nguyễn Trãi vẫn để lại một di sản không thể phai mờ: tư tưởng nhân nghĩa, lòng yêu nước và niềm tin vào sức mạnh của dân tộc.
Hơn sáu thế kỷ đã trôi qua, nhưng câu chuyện về Nguyễn Trãi vẫn khiến người đời sau suy ngẫm.
Bởi có những con người dù đã rời khỏi thế gian từ rất lâu, nhưng tiếng nói của họ vẫn còn vang vọng.
Nguyễn Trãi đã dùng ngòi bút để viết nên những lời cho đất nước.
Và những lời ấy đã vượt qua thời gian.
Nếu Lê Lợi dùng gươm để mở đường giành lại non sông, thì Nguyễn Trãi dùng trí tuệ và ngòi bút để khẳng định vì sao non sông ấy thuộc về dân tộc Việt Nam.
Đó chính là vẻ đẹp bất tử của Nguyễn Trãi – một con người dành cả cuộc đời cho đất nước, cho nhân dân, và cho những giá trị mà thời gian không thể xóa nhòa.
