Nguyễn Trãi – Nhà Khai Quốc Công Thần Và Thanh Gươm Tâm Công Thiên Tài

"Tuy lòng nhân nghĩa có toàn quân, Mưu chước thần kỳ mở thái bình."

Đó là những lời nhận xét chính xác về Nguyễn Trãi (Hiệu Ức Trai), nhà chiến lược chính trị, nhà văn hóa kiệt xuất, khai quốc công thần số một của vương triều Lê, người được UNESCO vinh danh là Danh nhân văn hóa thế giới. Ông là con trai của danh sĩ Nguyễn Phi Khanh và là cháu ngoại của tư đồ Trần Nguyên Đán.

Khi cha ông bị quân Minh bắt giải sang Trung Quốc, Nguyễn Trãi định đi theo hầu hạ cha tròn chữ hiếu. Nhưng tại biên giới ải Nam Quan, Nguyễn Phi Khanh đã căn dặn con: "Con là người có học, có tài, hãy trở lại Thăng Long tìm cách rửa nhục cho tổ quốc, trả thù cho cha, đó mới là đại hiếu!". Khắc cốt ghi tâm lời cha, Nguyễn Trãi quay về, vượt qua mạng lưới mật thám của giặc Minh, lặn lội vào Lam Sơn dâng lên Bình Định Vương Lê Lợi bản Bình Ngô sách (Kế sách đánh đuổi quân Ngô).

Kế sách vĩ đại nhất của Nguyễn Trãi chính là chiến lược "Tâm công" (Đánh vào lòng người). Ông không chỉ dùng gươm giáo trên chiến trường, mà dùng ngòi bút thiên tài của mình để viết hàng chục bức thư gửi cho các tướng lĩnh quân Minh. Những bức thư ấy vừa sắc bén về lý luận, vừa nhân văn về tình người, chỉ rõ sự phi nghĩa của cuộc chiến tranh xâm lược, làm lung lạc, tan rã hoàn toàn ý chí chiến đấu của hàng vạn quân giặc cố thủ trong các thành trì, khiến chúng phải ra hàng mà không cần tốn một mũi tên.

Khi cuộc khởi nghĩa Lam Sơn thắng lợi hoàn toàn, Nguyễn Trãi đã thừa lệnh vua Lê Lợi viết bản Bình Ngô Đại Cáo – áng thiên cổ hùng văn, bản Tuyên ngôn Độc lập thứ hai của dân tộc Việt Nam, khẳng định chủ quyền độc lập vững chắc và triết lý nhân nghĩa vĩ đại của người Việt: "Đem đại nghĩa để thắng hung tàn / Lấy chí nhân để thay cường bạo". Dù cuối đời ông phải gánh chịu thảm án Lệ Chi Viên bi khốc do bọn gian thần hãm hại, nhưng tấm lòng sáng như sao Khuê của ông mãi mãi soi sáng lịch sử dân tộc.