Nguyễn Trãi - Nhà văn hóa kiệt xuất của dân tộc

Nguyễn Trãi (1380-1442) sinh ra tại làng Nhị Khê (nay thuộc Hà Nội), trong một gia đình nhà nho truyền thống. Cha ông là quan Tư đồ Nguyễn Phi Khanh, một trong những Tiến sĩ đầu tiên của nhà Hồ. Nguyễn Trãi sớm nổi tiếng thông minh, học rộng, biết nhiều thứ tiếng và tinh thông văn chương.

Khi giặc Minh xâm lược nước ta, cha ông bị bắt đem về phương Bắc. Nguyễn Trãi ôm mối hận thù giặc sâu nặng, tìm đến lam sơn dưới trướng Lê Lợi, trở thành quân sư tài ba bậc nhất. Ông là người bày ra nhiều kế sách lớn, góp phần quan trọng vào chiến thắng mười năm kháng chiến chống quân Minh.

Sau khi đất nước độc lập, Nguyễn Trãi viết "Bình Ngô đại cáo" - bản tuyên ngôn độc lập được coi là áng văn chính luận mẫu mực, khẳng định quyền tự do và độc lập của dân tộc Đại Việt. Ông không chỉ là nhà quân sự, nhà chính trị xuất sắc mà còn là nhà văn, nhà thơ lớn, để lại nhiều tác phẩm văn chương có giá trị như "Quốc âm thi tập" (tập thơ Nôm sớm nhất còn lại đến ngày nay) và "Dư địa chí" (sách địa lý về đất nước).

Cuộc đời ông gặp nhiều oan khuất. Năm 1442, ông bị vu oan trong vụ án nổi tiếng "Lệ chi viên" (vườn vải), cùng ba họ chịu án tru di. Mãi đến hơn một trăm năm sau, vua Lê Thánh Tông mới minh oan cho ông. Năm 1980, UNESCO đã chính thức vinh danh Nguyễn Trãi là "Danh nhân văn hóa thế giới" - một vinh dự lớn lao cho dân tộc.

Những áng văn chương bất hủ của ông, kế sách giữ nước của ông, và tấm lòng thương dân yêu nước của ông sẽ mãi là tấm gương sáng cho các thế hệ người Việt tiếp nối.