Nguyễn Trãi và “Bình Ngô đại cáo”:

- Thường được gọi là Ức Trai, ông sinh khoảng năm 1380 và mất năm 1442, à nhà nho, văn sĩ, chính khách, đồng thời là một nhân vật chủ chốt trong cuộc Khởi nghĩa Lam Sơn.

-Là cố vấn, trợ thủ văn võ cho Lê Lợi trong cuộc khởi nghĩa chống Minh (1418–1428). Ông giữ vai trò quan trọng trong khâu tuyên truyền, soạn thảovăn bản chính thức và xây dựng tư tưởng chính nghĩa của phong trào.

- Nguyễn Trãi nổi bật về tinh thần nhân nghĩa, chủ trương chính quyền dựa trênđạo lý, chăm lo đời sống nhân dân và đặt nền móng cho tư tưởng chính trị cótính nhân dân kết hợp Nho giáo với tinh thần thực tiễn dân tộc. Ông vừa là học giả am hiểu kinh điển, vừa là nhà văn thơ có sức biểu cảm sâu sắc.

-“Bình Ngô đại cáo” được soạn thảo ngay sau thắng lợi của Lam Sơn trướcquân Minh (cuối năm 1427 — đầu 1428). Tác phẩm được tuyên bố như một văn kiện chính thức để công bố chiến thắng, luận chính nghĩa và khẳngđịnh chủ quyền quốc gia. Tác phẩm là bản anh hùng ca rực rỡ, chứa đựng những tư tưởng mang tính thời đại. Xuyên suốt tác phẩm, ông nhấn mạnh đến tư tưởng “nhân nghĩa”, lấy dân làm gốc, khi này đây nhân nghĩa khôngcòn là khái niệm Nho giáo trừu tượng nữa mà là lòng yêu nước, thương dân, diệt trừ giặc ngoại xâm để dân được sống yên bình. Trong tác phẩm, ông đưa ra các yếu tố xác định độc lập vững chắc: văn hiến lâu đời, lãnh thổ riêng, phong tục riêng, lịch sử riêng và chế độ riêng (triều đại riêng) để tuyên bố đanh théo chủ quyền dân tộc trước quân thù; đồng thời, là bản cáotrạng đanh thép, vạch trần tội ác vô nhân đạo và tàn bạo của giặc Minh, lên án chiến tranh xâm lược phi nghĩa do chúng gây ra. Ca ngợi sức mạnh của nhân dân, khi thắng lợi của Lam Sơn không chỉ là sức mạnh quân sự mà là sự đồng lòng của toàn dân, là chiến thắng của "đại nghĩa" trước “hung tàn” và "chí nhân" trước “cường bạo”. “Bình Ngô đại cáo” không chỉ là bảntổng kết thắng lợi của khởi nghĩa Lam Sơn mà còn là tuyên ngôn độc lập thứ hai của toàn thể dân tộc, thể hiện tầm vóc trí tuệ, bản lĩnh chính trị và khát vọng hòa bình của dân tộc Việt Nam.