Nguyễn Trãi và cuộc khởi nghĩa Lam Sơn

Sau khi nhà Minh chiếm Đại Việt, đất nước rơi vào cảnh đau thương. Quân Minh thực hiện chính sách cai trị hà khắc, nhân dân phải chịu nhiều áp bức. Trong hoàn cảnh ấy, nhiều cuộc nổi dậy chống quân Minh diễn ra nhưng chưa giành được thắng lợi quyết định.

Năm 1418, Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa ở Lam Sơn. Cuộc khởi nghĩa ban đầu gặp rất nhiều khó khăn. Lực lượng còn yếu, quân Minh đông và có nhiều vũ khí, lương thực. Tuy nhiên, nghĩa quân Lam Sơn có lòng quyết tâm và được nhân dân ủng hộ.

Nguyễn Trãi tìm đến Lê Lợi và trở thành một trong những người đóng góp quan trọng cho cuộc khởi nghĩa. Ông không trực tiếp nổi tiếng vì cầm gươm ngoài chiến trường mà chủ yếu phát huy tài năng về chính trị, ngoại giao và văn chương. Ông giúp Lê Lợi xây dựng đường lối đấu tranh phù hợp.

Nguyễn Trãi hiểu rằng sức mạnh của nghĩa quân không chỉ nằm ở quân đội mà còn nằm ở lòng dân. Vì vậy, ông luôn đề cao tư tưởng nhân nghĩa. Nghĩa quân phải bảo vệ nhân dân, tránh gây tổn hại cho dân và tranh thủ sự ủng hộ của mọi tầng lớp.

Ông cũng viết nhiều thư gửi các tướng lĩnh và quan lại nhà Minh, phân tích tình hình và khuyên họ đầu hàng để tránh thương vong. Những bức thư ấy vừa có lý lẽ sắc bén vừa thể hiện tinh thần nhân đạo. Nhờ vậy, cuộc đấu tranh không chỉ diễn ra trên chiến trường mà còn diễn ra trên mặt trận chính trị và tư tưởng.

Dưới sự lãnh đạo của Lê Lợi cùng sự đóng góp của nhiều tướng lĩnh và nghĩa sĩ, cuộc khởi nghĩa Lam Sơn ngày càng lớn mạnh. Quân Minh liên tiếp thất bại và cuối cùng phải rút khỏi Đại Việt.

Nguyễn Trãi đã góp phần quan trọng vào thắng lợi ấy. Ông chứng minh rằng một người có thể đóng góp cho đất nước bằng nhiều cách khác nhau: bằng trí tuệ, lòng yêu nước, tài năng và trách nhiệm.