Nguyễn Trãi và ngày đất nước trở lại thanh bình
Câu chuyện về thời điểm cuộc khởi nghĩa Lam Sơn kết thúc và những suy nghĩ của Nguyễn Trãi về việc xây dựng đất nước sau chiến tranh.
Sau nhiều năm chiến đấu, đến năm 1427, cuộc khởi nghĩa Lam Sơn bước vào giai đoạn quyết định. Quân Minh phải đối mặt với những thất bại lớn, trong khi lực lượng Lam Sơn ngày càng mạnh.
Chiến thắng Chi Lăng – Xương Giang là một trong những bước ngoặt quan trọng. Đạo quân viện binh nhà Minh do Liễu Thăng chỉ huy bị đánh bại. Sau đó, quân Minh ở Đông Quan rơi vào tình trạng khó khăn.
Thay vì tiếp tục tiến hành một cuộc chiến kéo dài và tiêu diệt toàn bộ quân Minh, phía Lam Sơn lựa chọn giải pháp thương lượng. Nguyễn Trãi có vai trò quan trọng trong quá trình này.
Ông hiểu rằng nếu chiến tranh tiếp tục, cả hai bên đều phải chịu thêm tổn thất. Người dân Đại Việt sau nhiều năm chiến tranh cần hòa bình. Vì vậy, việc đưa quân Minh trở về nước là một giải pháp có lợi cho việc ổn định đất nước.
Cuối cùng, quân Minh rút khỏi Đại Việt. Cuộc kháng chiến kết thúc.
Đối với Nguyễn Trãi, chiến thắng ấy không chỉ là ngày quân Minh rời khỏi đất nước. Nó còn là thời điểm bắt đầu một nhiệm vụ mới: xây dựng lại quốc gia.
Nhiều làng mạc bị ảnh hưởng bởi chiến tranh. Sản xuất cần được khôi phục, người dân cần trở lại cuộc sống bình thường. Chính quyền mới phải tổ chức lại bộ máy nhà nước và xây dựng trật tự xã hội.
Nguyễn Trãi nhận thức rõ rằng chiến tranh dù thắng lợi vẫn để lại những hậu quả lâu dài. Vì thế, tư tưởng của ông hướng đến việc “yên dân”, giảm bớt những đau khổ do chiến tranh gây ra.
Năm 1428, Lê Lợi lên ngôi và mở đầu triều Lê sơ. Nguyễn Trãi tham gia vào việc xây dựng chính quyền mới. Ông tiếp tục viết những văn bản chính trị quan trọng và đưa ra các quan điểm về trị nước.
Đối với ông, một quốc gia độc lập không chỉ cần có chủ quyền mà còn cần một chính quyền biết chăm lo cho dân.
Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn vì thế có thể được nhìn như hai chặng đường. Chặng thứ nhất là giành lại độc lập bằng chiến tranh. Chặng thứ hai là xây dựng hòa bình bằng chính sách và quản trị đất nước.
Nguyễn Trãi đã tham gia cả hai quá trình ấy. Chính điều đó khiến vai trò lịch sử của ông vượt xa một người viết văn hay một cố vấn quân sự.
