Nguyễn Trãi và Tác phẩm "Bình Ngô Đại Cáo"

Khi quân Minh xâm lược nước ta, cha của Nguyễn Trãi là Nguyễn Fe (Nguyễn Trãi) bị bắt giải về Yên Kinh (Trung Quốc). Nguyễn Trãi khóc lóc đi theo cha, nhưng đến biên giới, người cha dặn: "Con là người có tài, hãy trở về rửa thù cho nước, trả thù cho cha, đó mới là đại hiếu!". Nghe lời cha, Nguyễn Trãi trở lại tìm đường cứu nước.

Ông thoát khỏi sự truy bắt của quân Minh ở Đông Quan, sau đó vượt đường xá xa xôi tìm vào Thanh Hóa gia nhập nghĩa quân Lam Sơn của Lê Lợi. Nguyễn Trãi dâng bản "Bình Ngô sách" (Kế sách đánh đuổi quân Ngô), đề ra chiến lược toàn diện: không chỉ đánh bằng vũ lực mà phải "đánh vào lòng người" (mưu phạt tâm công), lấy đại nghĩa thắng bạo tàn. Lê Lợi hết sức tin dùng và giao cho ông đảm nhận công việc soạn thảo văn thư ngoại giao, hịch văn.

Sau khi khởi nghĩa Lam Sơn thắng lợi hoàn toàn vào cuối năm 1427, mùa xuân năm 1428, thừa lệnh vua Lê Lợi, Nguyễn Trãi đã soạn thảo bản "Bình Ngô đại cáo". Tác phẩm không chỉ tổng kết cuộc kháng chiến gian khổ 10 năm của dân tộc mà còn khẳng định đanh thép tư tưởng nhân nghĩa và chủ quyền độc lập lãnh thổ của Đại Việt. Tác phẩm được xem là bản Tuyên ngôn Độc lập thứ hai trong lịch sử Việt Nam, đưa Nguyễn Trãi trở thành một danh nhân văn hóa kiệt xuất của dân tộc và thế giới.