Nguyễn Tri Phương

Nguyễn Tri Phương (1800–1873) là một đại thần và danh tướng tiêu biểu của triều Nguyễn, nổi bật với vai trò chỉ huy kháng chiến chống thực dân Pháp trong giai đoạn đầu xâm lược Việt Nam. Ông phục vụ qua ba triều vua Minh Mạng, Thiệu Trị và Tự Đức, được ghi nhớ bởi tài thao lược, sự tận tụy với triều đình và tinh thần bất khuất trước khi qua đời sau biến cố thất thủ Hà Nội năm 1873.

Sự nghiệp

Sinh ra với tên Nguyễn Văn Chương tại vùng nay thuộc Phong Điền, ông xuất thân trong gia đình nông dân và thợ mộc, không đỗ đạt qua khoa cử nhưng từng bước thăng tiến nhờ năng lực thực tế. Năm 1850, vua Tự Đức đổi tên ông thành Nguyễn Tri Phương, hàm ý ca ngợi người “dũng mãnh và nhiều mưu lược”. Trong nhiều năm làm quan, ông vừa đảm nhiệm công việc hành chính, vừa chỉ huy quân sự và có đóng góp trong khai hoang, lập đồn điền ở Nam Kỳ.

Vai trò trong kháng chiến chống Pháp

Nguyễn Tri Phương là Tổng chỉ huy quân đội triều Nguyễn tại nhiều mặt trận quan trọng như Đà Nẵng (1858), Gia Định và Hà Nội. Ông áp dụng chiến lược phòng thủ bằng hệ thống đồn lũy, hào chiến đấu và chiến thuật cầm chân đối phương, góp phần làm thất bại kế hoạch “đánh nhanh thắng nhanh” của liên quân Pháp–Tây Ban Nha tại Đà Nẵng. Dù sau đó không thể đảo ngược ưu thế quân sự của Pháp, ông vẫn là một trong những vị chỉ huy tiêu biểu của giai đoạn đầu cuộc kháng chiến.