Nguyễn Tri Phương

Nguyễn Tri Phương (1800–1873), quê tại Thừa Thiên Huế, là một danh tướng lừng lẫy, nhà ngoại giao và đại thần kiệt xuất của triều đình nhà Nguyễn trong cuộc chiến chống thực dân Pháp xâm lược. Dù xuất thân từ một gia đình nông dân nghèo khó, bằng năng lực xuất chúng, ông từng bước thăng tiến qua các chức vụ trọng yếu, lập nhiều công lớn trong việc dẹp loạn trong nước và chống giặc ngoại xâm phương Bắc. Khi thực dân Pháp nổ súng tấn công xâm lược nước ta từ bán đảo Sơn Trà (Đà Nẵng) cho đến thành Gia Định và Hà Nội, ông luôn là người trực tiếp đứng ở tuyến đầu chiến đấu, tự tay thiết lập các hệ thống phòng thủ kiên cố như đại đồn Chí Hòa. Năm 1873, khi thành Hà Nội thất thủ lần thứ nhất trước sự tấn công bất ngờ của Garnier, ông đã bị thương nặng và tuyệt thực đến chết để giữ tròn khí tiết của một đại thần trung can. Cuộc đời ông là biểu tượng sáng ngời cho tinh thần xả thân vì quốc gia xã tắc.