Nguyễn Tri Phương – Khí phách của một vị danh tướng

Lật giở từng trang sử Việt Nam, có những con người mà cuộc đời của họ chính là bản anh hùng ca bất diệt về lòng yêu nước. Trong những năm tháng khói lửa của thế kỷ XIX, khi thực dân Pháp từng bước xâm lược nước ta, cái tên Nguyễn Tri Phương luôn được nhắc đến với sự kính trọng. Ông không chỉ là một vị danh tướng tài ba mà còn là biểu tượng của khí tiết, lòng trung nghĩa và ý chí bảo vệ non sông đến hơi thở cuối cùng.

Nguyễn Tri Phương sinh năm 1800 tại làng Đường Long, huyện Phong Điền, phủ Thừa Thiên (nay thuộc thành phố Huế). Xuất thân trong một gia đình nông dân, ông không có điều kiện học hành như nhiều vị quan đương thời. Bằng ý chí tự học, sự thông minh và tinh thần vượt khó, ông từng bước trưởng thành, trở thành một vị quan văn võ song toàn dưới triều Nguyễn.

Giữa thế kỷ XIX, đất nước đứng trước thử thách vô cùng nghiệt ngã. Thực dân Pháp với vũ khí hiện đại liên tiếp mở các cuộc tấn công nhằm chiếm nước ta. Trước vận mệnh dân tộc, Nguyễn Tri Phương được triều đình giao trọng trách chỉ huy quân đội ở nhiều chiến trường quan trọng.

Năm 1858, khi liên quân Pháp – Tây Ban Nha nổ súng tấn công Đà Nẵng, Nguyễn Tri Phương được cử vào chỉ huy mặt trận. Thay vì đối đầu trực diện với hỏa lực mạnh của đối phương, ông cho xây dựng hệ thống phòng thủ, đắp lũy, đào hào, thực hiện chiến thuật bao vây lâu dài. Chính chiến lược ấy đã khiến quân xâm lược rơi vào thế bị động, thiếu lương thực, dịch bệnh lan rộng và cuối cùng phải rút khỏi Đà Nẵng sau nhiều tháng sa lầy.

Nhưng cuộc chiến chưa dừng lại.

Năm 1861, khi thành Gia Định thất thủ, Nguyễn Tri Phương tiếp tục được giao chỉ huy quân đội bảo vệ miền Nam. Ông cho xây dựng Đại đồn Chí Hòa, một hệ thống phòng thủ quy mô lớn nhằm ngăn bước tiến của quân Pháp.

Trước giờ xuất quân, ông nhìn các tướng sĩ và chậm rãi nói:

"Đất nước còn thì chúng ta còn. Thành có thể mất, nhưng chí khí người Việt không bao giờ được mất."

Lời nói ấy trở thành nguồn động viên lớn lao cho hàng nghìn binh sĩ.

Dẫu chiến đấu vô cùng kiên cường, do chênh lệch quá lớn về vũ khí và lực lượng, Đại đồn Chí Hòa cuối cùng bị phá vỡ. Nguyễn Tri Phương bị thương nhưng vẫn bình tĩnh chỉ huy quân sĩ rút lui, bảo toàn lực lượng. Ông không hề bi quan mà tiếp tục nhận nhiệm vụ ở những chiến trường khác.

Năm 1873, thực dân Pháp tiếp tục đánh chiếm Hà Nội.

Lúc ấy, Nguyễn Tri Phương đã ngoài bảy mươi tuổi.

Tuổi cao, sức yếu, nhưng khi triều đình giao nhiệm vụ trấn giữ thành Hà Nội, ông không hề từ chối.

Ông hiểu rằng nếu mình lùi bước thì ai sẽ đứng ra bảo vệ kinh thành?

Trong trận chiến bảo vệ thành Hà Nội, Nguyễn Tri Phương trực tiếp ra mặt thành chỉ huy quân sĩ. Tiếng đại bác rung chuyển bầu trời, khói súng phủ kín mặt thành, nhưng vị lão tướng vẫn hiên ngang giữa làn tên đạn.

Một viên đạn của quân Pháp bắn trúng ông.

Ông bị thương rất nặng và rơi vào tay đối phương.

Quân Pháp tìm mọi cách cứu chữa với mong muốn khuất phục vị danh tướng nổi tiếng của triều Nguyễn. Chúng mang thuốc men, thức ăn và khuyên ông hợp tác.

Nhưng Nguyễn Tri Phương chỉ lặng lẽ lắc đầu.

Ông cương quyết từ chối chữa trị, không ăn uống và nói rằng:

"Thà chết vì nước còn hơn sống trong nhục."

Ít ngày sau, ông trút hơi thở cuối cùng trong niềm tiếc thương vô hạn của nhân dân.

Sự ra đi của Nguyễn Tri Phương không phải là dấu chấm hết.

Ngược lại, khí phách của ông đã trở thành ngọn lửa truyền cảm hứng cho biết bao thế hệ người Việt tiếp tục đứng lên chống ngoại xâm. Từ những nghĩa quân Cần Vương đến các phong trào yêu nước sau này, hình ảnh người danh tướng già vẫn luôn là biểu tượng của lòng trung nghĩa và ý chí bất khuất.

Ngày nay, tên tuổi Nguyễn Tri Phương được đặt cho nhiều con đường, trường học và công trình trên khắp cả nước. Nhưng điều quý giá nhất mà ông để lại không phải là danh hiệu hay chiến công, mà là bài học về lòng yêu nước, tinh thần trách nhiệm và sự kiên cường trước nghịch cảnh.

Nhìn lại "thời hoa lửa", chúng ta càng thấm thía rằng độc lập và hòa bình chưa bao giờ là điều tự nhiên có được. Đó là thành quả của biết bao thế hệ cha ông đã chiến đấu, hy sinh và giữ trọn khí tiết như Nguyễn Tri Phương.

Là thế hệ hôm nay, chúng ta không còn đối mặt với tiếng súng chiến tranh, nhưng vẫn có trách nhiệm gìn giữ và phát huy tinh thần ấy bằng việc học tập, lao động sáng tạo, sống trung thực, đoàn kết và cống hiến cho đất nước.

Ngọn lửa yêu nước của Nguyễn Tri Phương vẫn cháy mãi trong dòng chảy lịch sử dân tộc. Đó là ngọn lửa của lòng trung quân ái quốc, của ý chí không khuất phục trước kẻ thù và của niềm tin bất diệt vào tương lai Việt Nam. Chính ngọn lửa ấy đã, đang và sẽ tiếp tục soi đường cho các thế hệ người Việt Nam trên hành trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.