Nguyễn Tri Phương – "Sống làm tướng, chết làm thần"

Nguyễn Tri Phương là vị danh tướng cuối cùng của triều Nguyễn gắn liền với những nỗ lực kháng Pháp oanh liệt. Ông là người trực tiếp chỉ huy phòng tuyến Đà Nẵng, sau đó là Gia Định và cuối cùng là thành Hà Nội. Dù hỏa lực của thực dân Pháp vô cùng hiện đại, Nguyễn Tri Phương vẫn kiên cường tổ chức quân dân chống trả, xây dựng các đồn lũy kiên cố.

Năm 1873, khi quân Pháp tấn công thành Hà Nội, mặc dù đã tuổi cao sức yếu, ông vẫn trực tiếp ra trận chỉ huy và bị trúng đạn trọng thương ở đùi. Bị giặc bắt, chúng tìm mọi cách cứu chữa và dụ dỗ ông để phục vụ cho bộ máy cai trị. Nguyễn Tri Phương đã khẳng khái từ chối mọi thuốc men và đồ ăn, ông tuyệt thực để giữ vững khí tiết. Trước khi qua đời, ông để lại lời thề bảo vệ đất nước và không chịu sống nhục dưới bóng quân thù. Sự hy sinh của ông cùng con trai là Nguyễn Lâm tại thành Hà Nội đã trở thành một biểu tượng đau thương nhưng vô cùng oanh liệt về tinh thần bất khuất của các sĩ phu yêu nước cuối thế kỷ XIX, thắp lên ngọn lửa kháng chiến cháy âm ỉ trong lòng nhân dân Bắc Kỳ.