Nguyễn Tri Phương – Vị Tổng đốc quyết giữ thành Hà Nội

Thông tin nhân vật

Họ và tên: Nguyễn Tri Phương

Tên cũ: Nguyễn Văn Chương

Tự: Hàm Trinh

Hiệu: Đồng Xuyên

Ngày sinh: 21/7/1800

Quê quán: làng Đường Long (Chí Long), tổng Chánh Lộc, huyện Phong Điền, phủ Thừa Thiên; nay thuộc xã Phong Chương, huyện Phong Điền, thành phố Huế

Mất: năm 1873 tại Hà Nội

Triều đại: Nhà Nguyễn

Nội dung bài viết

Nguyễn Tri Phương sinh ngày 21 tháng 7 năm 1800 tại làng Đường Long, vùng Phong Điền, phủ Thừa Thiên. Ông xuất thân trong một gia đình làm nông nghiệp và nghề mộc. Cha ông là Nguyễn Văn Đảng, một nhà nho có tiếng trong vùng.

Không xuất thân từ một gia đình quan lại lớn, Nguyễn Tri Phương từng bước lập nghiệp bằng năng lực của mình. Ông bắt đầu làm quan dưới triều vua Minh Mạng và sau đó được giao nhiều nhiệm vụ quan trọng.

Năm 1850, vua Tự Đức chuẩn cho đổi tên ông từ Nguyễn Văn Chương thành Nguyễn Tri Phương. Từ đó, cái tên Nguyễn Tri Phương gắn với ông trong lịch sử.

Đến giữa thế kỷ XIX, tình hình đất nước ngày càng phức tạp khi thực dân Pháp bắt đầu tiến hành xâm lược Việt Nam.

Năm 1858, quân Pháp và Tây Ban Nha tấn công Đà Nẵng. Triều đình nhà Nguyễn cử Nguyễn Tri Phương trực tiếp chỉ huy quân đội chống quân xâm lược tại mặt trận này.

Sau đó, ông được điều vào Nam. Năm 1860, Nguyễn Tri Phương giữ chức Thống đốc quân vụ ở Gia Định và cùng các tướng sĩ tổ chức phòng thủ tại Đại đồn Chí Hòa.

Ngày 25 tháng 10 năm 1861, quân Pháp tiến công Đại đồn Chí Hòa. Quân đội nhà Nguyễn chống trả nhưng cuối cùng đại đồn thất thủ. Nguyễn Tri Phương bị thương và sau đó được điều trở lại giữ những chức vụ khác.

Năm 1873, khi quân Pháp dưới quyền Francis Garnier đưa quân ra Bắc và chuẩn bị đánh chiếm Hà Nội, Nguyễn Tri Phương được triều đình giao chức Tổng đốc, trực tiếp giữ thành Hà Nội.

Rạng sáng ngày 20 tháng 11 năm 1873, quân Pháp tiến công thành Hà Nội. Nguyễn Tri Phương trực tiếp chỉ huy quân sĩ chống trả. Tuy nhiên, quân Pháp có ưu thế lớn về vũ khí và hỏa lực.

Trong trận chiến, Nguyễn Tri Phương bị thương nặng và rơi vào tay quân Pháp. Theo các tư liệu lịch sử được Bảo tàng Lịch sử Quốc gia và Cổng Thông tin điện tử Chính phủ giới thiệu, ông không chấp nhận đầu hàng và sau đó qua đời vì vết thương.

Con trai ông là Nguyễn Lâm cũng tham gia chiến đấu bảo vệ thành Hà Nội và hy sinh trong trận đánh năm 1873.

Nguyễn Tri Phương qua đời vào cuối năm 1873, sau hơn nửa thế kỷ làm quan dưới triều Nguyễn.

Cuộc đời ông gắn với nhiều biến động lớn của Việt Nam thế kỷ XIX. Ông từng chỉ huy quân đội tại Đà Nẵng, Gia Định và Hà Nội trong những thời điểm quân Pháp mở rộng cuộc xâm lược.

Ngày nay, Nguyễn Tri Phương được nhắc đến như một nhân vật tiêu biểu trong lịch sử chống quân Pháp xâm lược của Việt Nam thế kỷ XIX. Tên ông được đặt cho nhiều đường phố, và tại Hà Nội có di tích gắn với việc tưởng niệm ông.

Câu chuyện về Nguyễn Tri Phương là một trang lịch sử nhiều mất mát. Ông sống trong thời kỳ đất nước phải đối mặt với một lực lượng xâm lược có ưu thế lớn về quân sự, và đã kết thúc cuộc đời mình trong cuộc chiến bảo vệ thành Hà Nội.

Đó là câu chuyện về một vị tướng triều Nguyễn đã dành phần lớn sự nghiệp cho việc giữ gìn đất nước trong một giai đoạn đầy biến động của lịch sử Việt Nam.