Nguyễn Tri Phương Vị tướng chọn ở lại thành để giữ danh dự

Nguyễn Tri Phương sinh năm 1800 tại Quảng Nam, trong một gia đình không thuộc hàng quyền quý.

Ông xuất thân từ một gia đình làm nghề nông, nhưng nhờ có năng lực và ý chí, ông từng bước bước vào con đường quan trường.

Từ một người không có xuất thân đặc biệt, Nguyễn Tri Phương trở thành một trong những vị tướng quan trọng của triều Nguyễn.

Ông trải qua nhiều chức vụ khác nhau và được giao những nhiệm vụ quân sự, hành chính quan trọng.

Nhưng tên tuổi Nguyễn Tri Phương gắn đặc biệt với những cuộc đối đầu giữa triều Nguyễn và quân Pháp vào giữa thế kỷ XIX.

Năm 1858, liên quân Pháp – Tây Ban Nha nổ súng tấn công Đà Nẵng.

Nguyễn Tri Phương được giao chỉ huy việc chống quân xâm lược.

Ông lựa chọn một cách đánh khá thận trọng.

Thay vì đưa quân đối đầu trực diện với quân Pháp trong điều kiện bất lợi, ông tổ chức xây dựng hệ thống phòng thủ và tìm cách làm cho đối phương không thể dễ dàng tiến sâu vào đất liền.

Quân Pháp gặp nhiều khó khăn.

Sau một thời gian, họ phải chuyển hướng tấn công vào Gia Định.

Tại đây, tình hình lại trở nên nghiêm trọng.

Nguyễn Tri Phương được điều vào Nam.

Ông tổ chức phòng thủ và xây dựng Đại đồn Chí Hòa.

Đây là một hệ thống phòng thủ lớn, được xây dựng nhằm ngăn quân Pháp tiến vào khu vực Gia Định.

Nhưng quân Pháp có ưu thế lớn về vũ khí và kỹ thuật quân sự.

Năm 1861, quân Pháp mở cuộc tấn công lớn vào Đại đồn Chí Hòa.

Quân Nguyễn chống trả quyết liệt.

Nhưng cuối cùng phòng tuyến bị phá vỡ.

Nguyễn Tri Phương bị thương.

Sau thất bại, ông được điều ra Bắc.

Nhiều năm sau, một lần nữa ông phải đối mặt với quân Pháp.

Lần này là tại Hà Nội.

Năm 1873, quân Pháp do Francis Garnier chỉ huy tiến đánh thành Hà Nội.

Nguyễn Tri Phương lúc ấy đang giữ chức Tổng đốc Hà Nội.

Ông tổ chức phòng thủ thành.

Nhưng tương quan lực lượng giữa hai bên rất chênh lệch.

Quân Pháp có vũ khí hiện đại hơn và tổ chức chiến đấu tốt hơn.

Ngày 20 tháng 11 năm 1873, quân Pháp tấn công thành Hà Nội.

Nguyễn Tri Phương trực tiếp chỉ huy quân phòng thủ.

Trong lúc chiến đấu, ông bị thương nặng.

Quân Pháp bắt được ông.

Họ tìm cách chữa trị và yêu cầu ông hợp tác.

Nhưng Nguyễn Tri Phương từ chối.

Theo các ghi chép lịch sử, ông không chấp nhận cộng tác với quân Pháp.

Ông cũng từ chối ăn uống.

Sau đó, ông qua đời vì vết thương và sự kiên quyết của mình.

Ông mất năm 1873, hưởng thọ 73 tuổi.

Câu chuyện Nguyễn Tri Phương thường được nhắc đến như biểu tượng của khí tiết của một vị quan trước ngoại bang.

Nhưng nếu chỉ nhìn ông như một người “thà chết chứ không đầu hàng”, chúng ta sẽ bỏ qua một phần quan trọng hơn trong cuộc đời ông.

Nguyễn Tri Phương là một người sống trong giai đoạn chuyển giao cực kỳ khó khăn của lịch sử Việt Nam.

Ông thuộc về thế hệ quan lại được đào tạo trong hệ thống quân sự và chính trị truyền thống.

Trong khi đó, đối thủ mà ông phải đối mặt lại đến từ một thế giới quân sự đang thay đổi rất nhanh.

Súng trường.

Pháo binh.

Tàu chiến.

Kỹ thuật công nghiệp.

Tổ chức quân đội kiểu phương Tây.

Đó là những thứ mà triều Nguyễn chưa thể nhanh chóng thích nghi.

Vì vậy, thất bại của Nguyễn Tri Phương không đơn giản chỉ là thất bại của một cá nhân.

Nó phản ánh sự chênh lệch về sức mạnh và kỹ thuật giữa Việt Nam và các nước phương Tây trong thế kỷ XIX.

Nguyễn Tri Phương có lòng dũng cảm.

Có kinh nghiệm.

Có khả năng tổ chức phòng thủ.

Nhưng ông không thể một mình giải quyết khoảng cách quá lớn về công nghệ và quân sự.

Điều đáng chú ý là ông đã nhiều lần được giao nhiệm vụ ở những nơi nguy hiểm nhất.

Đà Nẵng.

Gia Định.

Hà Nội.

Mỗi lần tình hình trở nên nghiêm trọng, ông lại được điều đến.

Và cuối cùng, ông chết ngay trong cuộc chiến bảo vệ Hà Nội.

Nguyễn Tri Phương vì thế trở thành một nhân vật có nhiều lớp ý nghĩa.

Ông là một vị tướng.

Một quan lại.

Một người tổ chức phòng thủ.

Nhưng đồng thời cũng là hình ảnh của một thế hệ người Việt đứng trước một đối thủ mà họ chưa có đủ khả năng để đánh bại.

Điều đáng suy ngẫm là Nguyễn Tri Phương không phải người duy nhất nhận ra sự nguy hiểm ấy.

Trong cùng thời kỳ, một số trí thức Việt Nam bắt đầu đề nghị cải cách.

Họ muốn học kỹ thuật phương Tây.

Muốn cải tổ quân đội.

Muốn phát triển kinh tế.

Muốn thay đổi cách quản lý đất nước.

Nhưng những cải cách đó không được thực hiện đủ nhanh và đủ sâu.

Vì vậy, khoảng cách giữa Việt Nam và các nước phương Tây ngày càng lớn.

Nguyễn Tri Phương đã chiến đấu bằng những gì ông có.