Nguyễn Trọng Tâm (Bảy Tâm) – Người chiến sĩ binh vận giữa lòng địch
Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, bên cạnh những chiến công trực diện trên chiến trường, còn có một mặt trận đặc biệt âm thầm nhưng vô cùng quan trọng: mặt trận binh vận. Ở đó, những người chiến sĩ không chỉ chiến đấu bằng vũ khí mà còn bằng trí tuệ, lòng kiên trì và bản lĩnh chính trị. Trung tá Nguyễn Trọng Tâm (1927–2014), thường gọi là Bảy Tâm, là một trong những gương mặt tiêu biểu của mặt trận ấy.
Nguyễn Trọng Tâm sinh ra tại làng Vọng Doanh, tổng Bồng Xuyên, nay thuộc xã Yên Quang, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định. Lớn lên trong thời kỳ đất nước bị đô hộ, ông sớm tham gia cách mạng, mang trong mình tinh thần yêu nước và ý chí đấu tranh kiên cường.
Khi toàn quốc kháng chiến bùng nổ năm 1946, ông đảm nhiệm vai trò Trưởng ban Địch vận thành phố Nam Định. Với sự khéo léo và bản lĩnh, ông đã vận động được nhiều binh lính Pháp quay về với chính nghĩa, góp phần làm suy yếu lực lượng đối phương ngay từ bên trong. Đến năm 1948, ông chính thức vào quân đội, công tác tại Cục Địch vận thuộc Tổng cục Chính trị, tiếp tục hoạt động sâu trong vùng địch chiếm đóng – nơi luôn tiềm ẩn hiểm nguy.
Năm 1954, ông được điều vào miền Nam công tác, giữ chức Trưởng ban Binh vận Khu 5. Tại đây, ông đã có những đóng góp quan trọng trong việc vận động, giác ngộ lực lượng đối phương, trong đó có việc đưa một tiểu đoàn Bình Xuyên trở về với cách mạng. Đây là một thành công lớn của công tác binh vận, thể hiện rõ sức mạnh của “chiến tranh bằng trái tim và lý lẽ”.
Tuy nhiên, con đường hoạt động cách mạng của ông không chỉ có thành công mà còn đầy thử thách. Năm 1955, ông bị địch bắt, tra tấn và giam giữ tại nhà lao Tân Hiệp. Trong hoàn cảnh khắc nghiệt ấy, ông vẫn giữ vững khí tiết, tiếp tục tổ chức hoạt động cách mạng trong tù, được bầu làm Bí thư chi bộ nhà tù. Đỉnh cao là cuộc nổi dậy ngày 2/12/1956, ông cùng đồng đội phá nhà lao Tân Hiệp, giải phóng hơn 460 tù chính trị, đưa họ trở lại căn cứ tiếp tục chiến đấu.
Sau khi vượt ngục thành công, ông tiếp tục trở lại chiến trường, tham gia công tác chỉ huy và xây dựng lực lượng tại miền Đông Nam Bộ. Ông có mặt trong nhiều sự kiện quan trọng như phong trào Đồng khởi và trận Tua Hai năm 1960 – một dấu mốc mở đầu cho cao trào đấu tranh mạnh mẽ ở miền Nam.
Trong suốt hai thập kỷ (1960–1974), Nguyễn Trọng Tâm vừa trực tiếp chỉ huy chiến đấu, vừa xây dựng hệ thống binh vận và cơ sở cách mạng trong lòng địch. Ông góp phần quan trọng trong việc phá “ấp chiến lược”, làm suy yếu chiến lược bình định của đối phương, đồng thời tổ chức lực lượng rút lui an toàn sau Tết Mậu Thân 1968.
Sau năm 1975, ông tiếp tục công tác trong lĩnh vực kinh tế, giữ chức Trưởng ty Thương nghiệp Đồng Nai, rồi nghỉ hưu năm 1990. Cuộc đời ông khép lại vào năm 2014, để lại nhiều tiếc thương.
Ghi nhận những đóng góp to lớn, năm 1995, ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Cuộc đời Nguyễn Trọng Tâm là biểu tượng tiêu biểu của người chiến sĩ binh vận – những con người thầm lặng nhưng góp phần quan trọng làm nên thắng lợi của cách mạng. Nếu chiến trường là nơi quyết định bằng súng đạn, thì mặt trận binh vận như ông đã chứng minh: đôi khi sức mạnh lớn nhất lại đến từ sự kiên trì, trí tuệ và niềm tin vào chính nghĩa.
