Nguyễn Trung Trực (1838–1868), tên thật là Nguyễn Văn Lịch, quê ở Bình Nhựt, huyện Cửu An, tỉnh Gia Định, nay thuộc tỉnh Long An. Ông là một trong những thủ lĩnh tiêu biểu của phong trào kháng Pháp ở Nam Kỳ trong những năm đầu thực dân Pháp xâm lược.

Khi quân Pháp đánh chiếm Nam Kỳ, Nguyễn Trung Trực đã sớm đứng lên tập hợp nghĩa quân, xây dựng căn cứ và tổ chức nhiều trận đánh chống giặc. Ông được nhân dân tin tưởng bởi sự gan dạ, mưu trí và luôn gắn bó với nhân dân.

Chiến công nổi tiếng nhất của ông diễn ra ngày 10/12/1861 trên sông Nhật Tảo.

Khi ấy, tàu chiến L’Espérance của Pháp thường xuyên tuần tra trên sông, bảo vệ tuyến giao thông và đàn áp phong trào kháng chiến. Nguyễn Trung Trực đã xây dựng một kế hoạch táo bạo.

Nghĩa quân giả làm người dân buôn bán, tiếp cận tàu Pháp. Khi thời cơ đến, họ bất ngờ tấn công. Cuộc chiến diễn ra quyết liệt và cuối cùng tàu L’Espérance bị đốt cháy, chìm xuống sông Nhật Tảo.

Chiến thắng ấy gây tiếng vang lớn. Một lực lượng nghĩa quân nhỏ bé đã đánh chìm tàu chiến của quân Pháp ngay trên vùng sông nước Nam Kỳ, làm quân địch bất ngờ và cổ vũ mạnh mẽ tinh thần kháng chiến của nhân dân.

Sau chiến công Nhật Tảo, Nguyễn Trung Trực tiếp tục lãnh đạo nghĩa quân chiến đấu. Năm 1868, ông chỉ huy lực lượng đánh chiếm đồn Rạch Giá, một trong những chiến công nổi bật của phong trào kháng Pháp ở Nam Kỳ.

Sau đó, Nguyễn Trung Trực bị quân Pháp bắt. Địch tìm cách mua chuộc và dụ ông đầu hàng nhưng ông nhất quyết không khuất phục.

Ngày 27/10/1868, Nguyễn Trung Trực bị hành quyết tại Rạch Giá khi mới 30 tuổi.

Trước khi hy sinh, ông để lại câu nói nổi tiếng:

“Bao giờ Tây nhổ hết cỏ nước Nam thì mới hết người Nam đánh Tây.”

Câu nói thể hiện khí phách kiên cường và ý chí không khuất phục của người dân Việt Nam trước quân xâm lược.

Ý nghĩa lịch sử của Nguyễn Trung Trực không chỉ nằm ở chiến công đốt tàu trên sông Nhật Tảo hay trận đánh Rạch Giá. Quan trọng hơn, ông đã góp phần khơi dậy và duy trì tinh thần yêu nước, ý chí chống ngoại xâm của nhân dân Nam Kỳ trong những năm đầu đất nước đứng trước họa xâm lăng.

Nguyễn Trung Trực đã hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ, nhưng tên tuổi ông sống mãi trong lòng nhân dân.

Ông trở thành biểu tượng của lòng yêu nước, sự mưu trí, lòng dũng cảm và khí phách bất khuất. Câu chuyện về Nguyễn Trung Trực nhắc thế hệ hôm nay phải biết trân trọng độc lập, hòa bình và ghi nhớ sự hy sinh của cha ông để bảo vệ quê hương, đất nước.