Nguyễn Trung Trực – Anh hùng chống Pháp ở Nam Bộ
Nguyễn Trung Trực là một thủ lĩnh nghĩa quân nổi bật trong phong trào kháng chiến chống thực dân Pháp ở Nam Bộ vào giữa thế kỷ XIX. Ông được ghi nhớ bởi những chiến công táo bạo, tinh thần bất khuất và ảnh hưởng lâu dài trong ký ức lịch sử cũng như văn hóa dân gian Việt Nam.
Những chiến công tiêu biểu
Ông tên khai sinh là Nguyễn Văn Lịch (1838–1868). Hai chiến công nổi tiếng nhất gắn với tên tuổi ông là đốt chiến hạm L'Espérance trên vàm Nhật Tảo năm 1861 và đánh chiếm đồn Kiên Giang (Rạch Giá) năm 1868. Sau khi triều đình nhà Nguyễn ký hòa ước nhượng ba tỉnh miền Đông Nam Kỳ cho Pháp, Nguyễn Trung Trực vẫn tiếp tục chiến đấu thay vì đầu hàng.
Cuộc kháng chiến và sự hy sinh
Sau khi lực lượng Pháp mở rộng kiểm soát Nam Kỳ, nghĩa quân của Nguyễn Trung Trực hoạt động theo hình thức du kích, tận dụng địa hình sông nước để tập kích các tuyến vận tải và đồn binh. Sau trận Kiên Giang, ông rút về khu vực Hòn Chông rồi Phú Quốc, cuối cùng bị bắt và bị xử chém tại Rạch Giá vào ngày 27 tháng 10 năm 1868.
Di sản lịch sử
Tên tuổi Nguyễn Trung Trực gắn liền với câu nói nổi tiếng: "Bao giờ người Tây nhổ hết cỏ nước Nam thì mới hết người Nam đánh Tây." Dù cách ghi chép có thể khác nhau giữa các nguồn, câu nói này được xem là biểu tượng của ý chí kháng chiến. Nhiều đền thờ, tượng đài và trường học trên khắp Việt Nam mang tên ông, đặc biệt ở khu vực Nam Bộ.
Tưởng niệm ngày nay
Hằng năm, Lễ hội Đình Nguyễn Trung Trực tại Rạch Giá, Kiên Giang được tổ chức để tưởng niệm ông và các nghĩa sĩ. Lễ hội có nguồn gốc từ cuối thế kỷ XIX, thu hút rất đông người tham dự và đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia vào năm 2023.
