Nguyễn Trung Trực-Bao giờ người Tây bóc hết cỏ nước Nam mới hết người Nam đánh Tây

Nguyễn Trung Trực (tên thật là Nguyễn Văn Lịch) sinh ra tại vùng đất Bình Định nhưng sớm cùng gia đình di cư vào Nam lập nghiệp tại vùng Long An, Kiên Giang. Khi thực dân Pháp nổ súng xâm lược Nam Kỳ vào những năm 1860, ông đứng lên chiêu mộ nghĩa binh chống giặc, lập nên nhiều chiến công vang dội khiến quân thù khiếp vía.

Chiến công lẫy lừng nhất của ông là trận đánh đồn Nhật Tảo vào ngày 10 tháng 12 năm 1861. Dưới sự chỉ huy mưu trí của Nguyễn Trung Trực, nghĩa quân đã bất ngờ tấn công, đốt cháy hoàn toàn chiếc tàu chiến hy vọng Espérance tối tân của thực dân Pháp đang thả neo trên sông Vàm Cỏ Đông, tiêu diệt hàng chục tên địch. Sự kiện này được nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu ca ngợi qua những câu thơ bất hủ: "Hỏa hồng Nhật Tảo oanh thiên địa / Kiếm bạt Kiên Giang khấp quỷ thần".

Sau đó, ông tiếp tục rút về vùng căn cứ Rạch Giá - Phú Quốc để tiếp tục xây dựng lực lượng kháng chiến lâu dài. Do thế lực giặc quá mạnh, lại sử dụng nhiều thủ đoạn vây hãm, cuối cùng ông bị địch bắt do sự phản bội của nội gian.

Trước khi đưa ông ra pháp trường ở Rạch Giá vào năm 1868, viên thống đốc Pháp tìm mọi cách dụ hàng, hứa phong chức tước lớn nếu ông chịu quy hàng. Nguyễn Trung Trực ngẩng cao đầu, lạnh lùng ném vào mặt kẻ thù câu nói đanh thép, khẳng khái lưu danh thiên cổ:"Bao giờ người Tây bóc hết cỏ nước Nam, thì mới hết người Nam đánh Tây!"