-Nguyễn Trung Trực – 'Bao giờ người Tây nhổ hết cỏ nước Nam...'

Trong thời kỳ đầu chống thực dân Pháp xâm lược tại Nam Bộ giữa thế kỷ XIX, tên tuổi của Anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực đã trở thành một biểu tượng kiêu hãnh cho tinh thần quật cường, bất khuất của người nông dân Việt Nam với những chiến công hiển hách và tuyên ngôn bất tử trước pháp trường.

Nguyễn Trung Trực (1838 - 1868, tên thật là Nguyễn Văn Lịch) sinh tại Bến Lức, tỉnh Long An, vốn là một ngư dân nghèo làm nghề chài lưới trên sông Vàm Cỏ. Khi quân Pháp nổ súng xâm lược Nam Kỳ, ông đã hăng hái gia nhập lực lượng nghĩa quân du kích địa phương. Với sự mưu trí và lòng dũng cảm, ông nhanh chóng được cử làm Lãnh binh chỉ huy nghĩa quân.

Hai chiến công lừng lẫy nhất trong đời ông đã làm kinh hoàng quân đội Pháp. Ngày 10/12/1861, ông đã chỉ huy nghĩa quân giả trang đột nhập, châm lửa đốt cháy hoàn toàn chiếc tàu chiến Espérance (Hy Vọng) – con tàu bọc thép hiện đại của Pháp trên sông Nhật Tảo (Long An). Đây là lần đầu tiên nghĩa quân Nam Bộ đánh sập một tàu chiến lớn của Pháp, thổi bùng ngọn lửa kháng Pháp khắp vùng Tây Nam Bộ.

Chiến công thứ hai diễn ra rạng sáng ngày 16/6/1868, Nguyễn Trung Trực dũng cảm chỉ huy quân bất ngờ tập kích đánh chiếm đồn Rạch Giá (Kiên Giang), tiêu diệt tên Tỉnh trưởng Pháp cùng toàn bộ lực lượng đồn trú, làm chủ Rạch Giá trong 5 ngày.

Để ép ông ra nộp mình, quân Pháp đã bắt giữ mẹ ruột cùng hàng ngàn dân lành làm rùa giặc. Để cứu dân và bảo toàn mạng sống cho đồng bào, Nguyễn Trung Trực đã hi sinh bản thân ra nộp mình. Tại nhà tù, quân Pháp dùng mọi lời lẽ dụ dỗ ông ra làm quan cho Pháp nhưng ông thẳng thắn từ chối.

Ngày 27/10/1868, tại pháp trường Chợ Rạch Giá, trước khi bị kẻ thù hành quyết, Nguyễn Trung Trực đã dõng dạc để lại câu nói bất hủ ghi sâu vào tâm khảm dân tộc: "Bao giờ người Tây nhổ hết cỏ nước Nam thì mới hết người Nam đánh Tây".