NGUYỄN TRUNG TRỰC (chi đoàn ấp 7a1)
Nguyễn Trung Trực – Một lời thề vang vọng non sông
Tác giả: TRẦN THỊ ÁNH ĐÀO – Chi đoàn ấp 7A1
Có những người anh hùng không cần một cuộc đời thật dài để trở nên bất tử. Họ chỉ cần sống một lần thật trọn vẹn với quê hương, để rồi khi ngã xuống, tên tuổi vẫn còn ở lại cùng non sông. Giữa những năm tháng đất nước chìm trong khói lửa khi thực dân Pháp từng bước xâm lược Nam Kỳ, có một người con của đất Nam Bộ đã đứng lên bằng tất cả lòng yêu nước và khí phách của mình. Ông chiến đấu không màng hiểm nguy, nhiều lần khiến quân thù khiếp sợ, và ngay cả khi bị bắt, đứng trước cái chết, ông vẫn giữ nguyên khí tiết. Đó là Nguyễn Trung Trực – người anh hùng đã để lại cho lịch sử một câu nói đanh thép, như một lời thề của cả dân tộc: “Bao giờ người Tây nhổ hết cỏ nước Nam thì mới hết người Nam đánh Tây.”
Nguyễn Trung Trực, tên thật là Nguyễn Văn Lịch, sinh vào khoảng những năm 1830 ở vùng Gia Định. Ông xuất thân từ một gia đình lao động và lớn lên giữa cuộc sống bình dị của người dân Nam Bộ. Từ nhỏ, ông đã nổi tiếng là người khỏe mạnh, gan dạ, có chí khí và yêu quê hương. Những năm tháng tuổi trẻ của ông cũng là những năm đất nước đứng trước một biến cố lớn: thực dân Pháp bắt đầu tiến hành cuộc xâm lược Việt Nam.
Khi quân Pháp nổ súng xâm lược, Nguyễn Trung Trực không chọn cuộc sống bình yên cho riêng mình. Ông cùng những người dân yêu nước đứng lên chống giặc. Từ một người dân Nam Bộ, ông dần trở thành một thủ lĩnh nghĩa quân được nhân dân tin tưởng.
Trong những ngày đầu kháng chiến, nghĩa quân của Nguyễn Trung Trực phải đối mặt với một kẻ thù có vũ khí và phương tiện chiến tranh hiện đại hơn rất nhiều. Thế nhưng, người Việt Nam có thứ mà quân xâm lược không thể dễ dàng đánh bại: đó là lòng yêu quê hương và sự thông minh, gan dạ.
Năm 1861, Nguyễn Trung Trực cùng nghĩa quân đã làm nên một chiến công vang dội trên sông Nhật Tảo.
Khi ấy, tàu L’Espérance của quân Pháp thường xuyên hoạt động trên tuyến sông, trở thành mối đe dọa đối với phong trào kháng chiến. Nguyễn Trung Trực nhận thấy đây là cơ hội để giáng một đòn bất ngờ vào quân địch.
Ông cùng nghĩa quân bí mật chuẩn bị.
Đến khi thời cơ xuất hiện, nghĩa quân bất ngờ tấn công chiếc tàu. Trận đánh diễn ra nhanh chóng và quyết liệt. Trước sức tấn công bất ngờ của nghĩa quân, quân Pháp không kịp trở tay. Cuối cùng, tàu L’Espérance bị đốt cháy và chìm xuống dòng sông Nhật Tảo.
Chiến thắng ấy vang lên như một tiếng sấm giữa những ngày đầu kháng chiến. Nó chứng minh rằng dù vũ khí thô sơ, nghĩa quân vẫn có thể đánh bại kẻ thù bằng lòng dũng cảm, sự mưu trí và quyết tâm bảo vệ quê hương.
Nhưng Nguyễn Trung Trực không dừng lại ở đó.
Sau khi quân Pháp chiếm được nhiều vùng đất Nam Kỳ, ông tiếp tục cùng nghĩa quân chiến đấu. Đến năm 1867, khi quân Pháp chiếm ba tỉnh miền Tây Nam Kỳ, tình thế trở nên vô cùng khó khăn. Tuy vậy, Nguyễn Trung Trực vẫn quyết định ở lại vùng Kiên Giang để tiếp tục tập hợp lực lượng chống giặc.
Rạng sáng ngày 16 tháng 6 năm 1868, ông chỉ huy nghĩa quân bất ngờ tiến đánh đồn Rạch Giá.
Khi trời còn chưa sáng hẳn, nghĩa quân đã xuất hiện trước đồn địch. Một trận đánh quyết liệt diễn ra. Bằng sự bất ngờ và lòng dũng cảm, nghĩa quân nhanh chóng chiếm được đồn Rạch Giá, tiêu diệt nhiều quân Pháp và thu được vũ khí.
Đó là một chiến thắng khiến quân Pháp vô cùng bất ngờ.
Nhưng sau đó, chúng nhanh chóng huy động lực lượng lớn để phản công. Nghĩa quân phải rút lui về Hòn Chông rồi ra đảo Phú Quốc tiếp tục chiến đấu.
Trên đảo Phú Quốc, tình thế ngày càng khó khăn. Quân Pháp bao vây, lực lượng nghĩa quân ngày một suy yếu. Kẻ thù còn tìm cách bắt người thân và nhân dân làm con tin, dùng họ để gây sức ép buộc Nguyễn Trung Trực phải đầu hàng.
Nhưng người thủ lĩnh nghĩa quân vẫn kiên quyết không khuất phục.
Cuối cùng, để tránh cho người dân và những người xung quanh tiếp tục bị liên lụy, Nguyễn Trung Trực chấp nhận bị bắt.
Ngày 19 tháng 9 năm 1868, ông rơi vào tay quân Pháp.
Kẻ thù biết ông là một thủ lĩnh nghĩa quân có uy tín nên tìm mọi cách dụ dỗ, mua chuộc và ép buộc ông đầu hàng. Nhưng tất cả đều thất bại. Nguyễn Trung Trực vẫn giữ thái độ bình thản và kiên định.
Rồi ngày hành hình cũng đến.
Ngày 27 tháng 10 năm 1868, tại Rạch Giá, Nguyễn Trung Trực bước đến nơi hy sinh. Khi ấy, ông mới khoảng ba mươi tuổi.
Một con người trẻ tuổi đứng trước cái chết.
Nhưng ông không run sợ.
Không van xin.
Không đầu hàng.
Trước giờ phút cuối cùng, Nguyễn Trung Trực đã để lại một câu nói mà hơn một thế kỷ sau, mỗi khi nhắc đến ông, người ta vẫn không khỏi xúc động:
“Bao giờ người Tây nhổ hết cỏ nước Nam thì mới hết người Nam đánh Tây.”
Chỉ một câu nói nhưng chứa đựng một khí phách lớn lao.
Ông ví người Việt Nam như cỏ trên đất nước mình. Cỏ có thể bị giẫm đạp, có thể bị nhổ lên, nhưng khi đất đai còn đó, cỏ lại mọc. Cũng như vậy, quân xâm lược có thể giết một người, bắt một người, nhưng không thể giết hết ý chí của cả dân tộc.
Nguyễn Trung Trực biết mình sắp hy sinh, nhưng ông không nghĩ đến cái chết của riêng mình. Điều ông nghĩ đến là những người Việt Nam sẽ tiếp tục đứng lên sau ông.
Một Nguyễn Trung Trực có thể ngã xuống, nhưng sẽ còn biết bao Nguyễn Trung Trực khác tiếp bước.
Và rồi, người anh hùng ấy đã hy sinh.
Ông ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ, nhưng tinh thần của ông không chết. Nó tiếp tục sống trong lòng nhân dân Nam Bộ, trong những câu chuyện được kể từ thế hệ này sang thế hệ khác, trong những trang sách lịch sử và đặc biệt là trong câu nói bất hủ mà ông để lại.
Hơn một thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày Nguyễn Trung Trực hy sinh. Đất nước hôm nay đã hòa bình, những trận chiến trên sông Nhật Tảo và tại Rạch Giá chỉ còn là những trang sử. Nhưng khi nhắc đến người anh hùng ấy, em vẫn cảm nhận được một sức mạnh rất lớn từ câu chuyện của ông.
Đó là sức mạnh của lòng yêu nước.
Là sự kiên cường trước kẻ thù.
Và hơn hết là tinh thần không bao giờ chịu khuất phục.
Nguyễn Trung Trực đã không có một cuộc đời dài. Nhưng ông đã sống một cuộc đời có ý nghĩa. Ông dùng tuổi trẻ của mình để bảo vệ quê hương, dùng lòng dũng cảm để chống lại kẻ thù và dùng những giây phút cuối cùng của cuộc đời để khẳng định niềm tin vào sức mạnh của dân tộc.
Có lẽ vì vậy, câu nói của ông không chỉ là lời nói trước lúc hy sinh mà đã trở thành một lời thề vang vọng qua thời gian:
“Bao giờ người Tây nhổ hết cỏ nước Nam thì mới hết người Nam đánh Tây.”
Ngày hôm nay, khi đứng trên một đất nước thanh bình, em càng hiểu rằng hòa bình không tự nhiên mà có. Đằng sau cuộc sống bình yên là biết bao người đã hy sinh cả tuổi trẻ và mạng sống của mình.
Nguyễn Trung Trực là một trong những người như thế.
Ông đã ngã xuống trên mảnh đất quê hương, nhưng ngọn lửa yêu nước mà ông thắp lên vẫn cháy mãi. Và chừng nào người Việt Nam còn nhớ đến ông, câu nói năm xưa vẫn sẽ còn vang vọng – như một lời nhắc nhở về khí phách bất khuất của dân tộc Việt Nam.
